Jesli zainteresował Cię ten artykuł kliknij "lajk".

Całościowe zaburzenia rozwoju (CZR; pervasive developmental disorder, PDD) – kategoria diagnostyczna obejmująca rozległe nieprawidłowości rozwojowe, które zaburzają podstawowe funkcje psychiczne, m.in. uwagę, motorykę, percepcję, wpływające na czynności społeczne i rozwój języka.

Mówiąc o zaburzeniach ze spektrum autyzmu, należy podkreślić różnorodność ich objawów. Każda z osób dotkniętych CZR wykazuje inne spektrum autyzmu.


W zakres CZR (PDD) wchodzi obecnie 5 jednostek:

  • autyzm dziecięcy
  • zespół Aspergera
  • zespół Retta
  • dziecięce zaburzenia dezintegracyjne
  • i inne rozległe zaburzenia rozwoju nieujęte w innych kategoriach diagnostycznych

Przyczyna CZR

Przyczyny CZR nie są znane. Dotychczas nie odkryto czynnika odpowiedzialnego za rozwój zaburzeń ze spektrum autyzmu. Nie ma jednego genu, który powoduje autyzm. Można mówić jedynie o pewnej podatności genetycznej na zachorowanie. Przyjmuje się, że przyczyna zahamowania rozwoju, określonego jako autyzm, tkwi w zaburzeniu neurobiologicznym, które powoduje niewłaściwą pracę mózgu i opóźnienie, nieharmonijny rozwój dziecka.

Część lekarzy skupionych wokół amerykańskiego Autism Research Institute (Instytut Badań nad Autyzmem) uważa, że przyczyn choroby należy szukać także w skażeniu środowiska (metale ciężkie) oraz nadmiernym stosowaniu antybiotyków i szczepionek.

Kogo dotykają CZR?

W USA CZR diagnozowane są u pięciorga na 10 000 rodzących się dzieci. CZR częściej występują u chłopców, oprócz zespołu Retta, który prawie zawsze diagnozowany jest u dziewczynek.

Objawy CZR

Poniżej przedstawiona została ogólna charakterystyka poszczególnych zaburzeń. Pamiętać jednak należy, że specyficzne objawy mogą być u różnych dzieci całkiem inne.

Autyzm dziecięcy

  • nie występują lub występują bardzo znikome interakcje z innymi osobami, w tym również z rodzicami (np. zaburzony kontakt wzrokowy, fizyczny)
  • od początku bardzo wyraźnie zaburzona jest komunikacja językowa
  • występują stereotypy ruchowe, przywiązanie do rytuałów, zainteresowanie światłami, poruszającymi się przedmiotami lub częściami obiektów
  • brak tolerancji na hałas lub dużą wrażliwość na dźwięki

Zespół Aspergera

  • mieszczący się w granicach normy lub prawidłowy rozwój mowy, samodzielności, rozwój intelektualnego i ciekawoś świata
  • wyraźne trudności w interakcjach społecznych, dotyczące zdobywania kolegów, dzielenia się pomysłami, osiągnięciami czy radościami, rozumienia i używania mimiki twarzy i języka ciała, utrzymywania kontaktu wzrokowego
  • zachowania stereotypowe (często dziwaczne) lub ścisłe przestrzeganie rutyny
  • bardzo intensywne zainteresowanie wyizolowanymi dziedzinami wiedzy

Zespół Retta

  • prawidłowy przebieg ciąży, porodu, okresu noworodkowego
  • prawidłowy rozwój w pierwszych 5-18 miesiącach życia; prawidłowy obwód głowy przy narodzinach

Po okresie normalnego rozwoju przez minimum 5 miesięcy obserwuje się następujące objawy:

  • głowa dziecka nie rośnie w oczekiwanym tempie między 5 a 48 miesiącem życia
  • następuje utrata wcześniej nabytych umiejętności posługiwania się ręką (np. sięganie i chwytanie przedmiotów) i rozwój stereotypowych ruchów (np. wykręcanie dłoni)
  • utrata umiejętności społecznych, takich jak uśmiechanie się i utrzymywanie kontaktu wzrokowego (te zachowania mogą być przywrócone później)
  • utrata zdolności chodzenia i wykonywania innych skoordynowanych ruchów
  • znaczne zubożenie zdolności posługiwania się mową i rozumienia mowy
  • bardzo poważne opóźnienie w rozwoju psychomotorycznym

Symptomami Dziecięcego Zaburzenia Dezintegracyjnego mogą być:

  • prawidłowy rozwój w zakresie mowy, interakcji społecznych, relacji, zabawy i zachowań adaptacyjnych przynajmniej przez dwa, a zwykle cztery lata
  • poważna utrata umiejętności społecznych, komunikacyjnych i adaptacyjnych w krótkim czasie (kilka miesięcy). Dzieci doświadczające zaburzeń dezintegracyjnych mogą bez oczywistej przyczyny lub choroby stać się lękliwe, łatwo wpadające w gniew, negatywistyczne, nieposłuszne, dostawać ataków złości bez widocznego powodu. Z czasem dochodzi u nich do zupełnego zaniku mowy i rozumienia języka oraz do obniżenia zdolności intelektualnych

Diagnoza CZR

CZR diagnozuje się zwykle przed ukończeniem przez dziecko 3 roku życia. Diagnozę najczęściej stawia psycholog lub psychiatra po wnikliwej obserwacji zachowania dziecka i przeprowadzeniu dokładnego wywiadu z jego rodzicami.

CZR zwykle diagnozowane są we wczesnym okresie życia dziecka. „Dzięki plastyczności mózgu w początkowym okresie życia dziecka można bardzo skutecznie wpływać na jego rozwój. Jest to jednak obwarowane wieloma warunkami, wśród których istotne miejsce zajmuje nie tylko czas rozpoczęcia terapii, ale i jej intensywne, konsekwentne i systematyczne prowadzenie. W rezultacie wzrasta gotowość dziecka do kontaktów społecznych, zdolność do tworzenia bliskich związków z innymi ludźmi oraz umiejętności pozwalające na uczestniczenie w interakcjach” (Ewa Pisula, Małe dziecko z autyzmem, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne,  Gdańsk, 2005).

Leczenie

Plan leczenia opracowywany jest indywidualnie dla każdego dziecka w zależności od:

  • wieku, stanu zdrowia i historii medycznej dziecka
  • głębokości zaburzenia
  • rodzaju zaburzenia
  • tolerancji i podatności dziecka na określone działania, procedury i terapie
  • sytuacji rodzinnej

Terapia może obejmować:

  • psychoterapię indywidualną dziecka (z wykorzystaniem elementów terapii behawioralnej, opcji, integracji sensorycznej)
  • terapię grupową
  • terapię logopedyczną
  • psychoedukację dla rodziców

Z roku na rok odsetek osób z CZR ciągle wzrasta. Całościowe zaburzenia rozwoju występują u 4-5 osób na 10 000, najczęściej u chłopców, poza zespołem Retta, który niemal zawsze diagnozowany jest u dziewczynek. Autyzm przez wielu znanych i cenionych praktyków zajmujących się tym zagadnieniem określany jest często mianem “epidemii XXI wieku”.

Zobacz archiwum artykułów
Dziecisawazne.pl to ponad 5000 eksperckich artykułów

Co tydzień informacje o nowych artykułach, inicjatywach, wydarzeniach.