Demokracja w rodzinie!
| Demokracja w rodzinie!

Demokracja w rodzinie!

Stosunki w rodzinie ulegają przeobrażeniom ze względu na dynamikę całego systemu, jaki tworzy rodzina. Można stwierdzić, że opierają się one na specyficznym rodzaju zależności wynikających z nieustannego dostosowywania się do siebie jej członków.

Przyjęta filozofia wychowania determinuje późniejsze zachowania dziecka, a postawa rodziców wobec dziecka wyznacza bieg relacji. W rodzinach, w których panują demokratyczne relacje, dzieci zyskują najlepsze warunki do rozwoju osobowości.

Pomysł na wychowanie

Zdaniem I. Obuchowskiej styl wychowania to swoisty wyznacznik jakości środowiska rodzinnego. Zgodnie z tym założeniem każda rodzina posiada indywidualny sposób komunikowania się, wyrażania uczuć, odnoszenia się do norm i zasad. Odzwierciedla to naturę wzajemnych relacji, okazywania sobie zrozumienia, a także ogólnych postaw wobec świata. To pewna podzielana przez rodziców koncepcja wychowania, która jest świadomie realizowana przez nich w praktyce wychowawczej.

Ważny jest tu wspólny kierunek patrzenia przez obojga rodziców na wychowanie, co nie oznacza jednak stuprocentowej jednomyślności w rodzicielskim procesie. Każdy stanowi indywidualność, a przy tym został wychowany w różnych domach i systemach, które wyposażyły go w określone schematy i mechanizmy. Stąd też mówienie przez rodziców „jednym głosem” wydaje się być naturalnie niemożliwe. Istotne są jednak wspólne priorytety i cel wychowania.

Przeczytaj: Rodzice powinni mówić jednym głosem? Dlaczego uważamy, że może być inaczej?

Przyjęta idea wychowania wynika z postaw rodzicielskich. Postawa oparta na akceptacji wobec dziecka, współdziałaniu z nim, zaufaniu do jego kompetencji, a przy tym zapewnianiu rozsądnej swobody i uznaniu jego praw stanowi kanwę demokratycznych relacji. W rodzinach kierujących się takimi wartościami dominuje wzajemna życzliwość, sympatia, dążenie do porozumienia. Pozwala to na kształtowanie postaw prospołecznych, a także rozwijanie własnych inicjatyw.

Demokracja w rodzinie

Rodziny demokratyczne szanują granice i odrębności oraz budują relacje oparte na akceptacji i podmiotowości wszystkich jej członków. W takich rodzinach dzieci znają swoje obowiązki, które akceptują, ponieważ są zgodne z ich potrzebami i możliwościami. W przypadku konfrontowania się z trudnościami i niepowodzeniami rodzice nie rozwiązują problemów za dziecko. Służą mu wsparciem i zachęcają do samodzielności, przez co kształtuje się również jego zaradność życiowa. Relacje demokratyczne oparte na bliskości pomiędzy dzieckiem a rodzicem pozwalają na:

  • prawidłowy rozwój (dziecko wie kim jest, co lubi, co jest dla niego ważne, zna swoje mocne strony i talenty),
  • rozwijanie adekwatnej pewności siebie,
  • wzrastanie w poczuciu bezpieczeństwa, ponieważ dziecko zna oczekiwania i zasady panujące w domu, a przy tym je uwewnętrznia,
  • rozwijanie wysokich kompetencji społecznych (m.in. współpracy, komunikacji, rozwiązywania problemów, radzenia sobie ze stresem i emocjami).

Podstawą demokratycznych relacji jest dialog. Rozmowa stanowi narzędzie rozwiązywania sporów i radzenia sobie w trudnych sytuacjach.

Konsekwencje demokracji w rodzinie

Z badań K. Martowskiej wynika, że istnieje związek pomiędzy przyjętym sposobem wychowania rodzicielskiego a poziomem inteligencji emocjonalnej dziecka. Osoby wychowywane w ujęciu demokratycznym, dla którego charakterystyczne jest ciepło rodzicielskie, umiarkowana kontrola i adekwatne do możliwości dziecka wymagania, cechują się wyższym poziomem inteligencji emocjonalnej niż te, które doświadczały innych sposobów wychowania. Ponadto z przeprowadzonych przez E. Wysocką i B. Ostafińską-Molik badań wynika, że podejście demokratyczne hamuje proces wadliwego przystosowania się jednostki. Oznacza to, że stanowi ono czynnik chroniący przed zaburzeniami emocjonalnymi i behawioralnymi.

Demokratyczne relacje stanowią prawidłowy sposób oddziaływania w sytuacji tzw. młodzieńczego buntu, który wynika z potrzeby kształtowania się tożsamości nastolatka. Demokratyczne wychowanie pozwala doświadczać bycia współpartnerem w zakresie decydowania o sobie, co zwiększa poczucie sprawczości i wzmacnia poczucie własnej wartości.

Podejście oparte na zaufaniu i wzajemnym szacunku kształtuje otwartość na otaczający świat. Rodzinna demokracja podkreśla wagę każdego z członków rodziny, uczy dialogu, tolerancji i argumentowania własnych racji.

Demokracja w rodzinie to sposób bycia gloryfikujący szacunek, potrzeby, zaangażowanie w relacje rodzic – dziecko, w myśl założenia, że to właśnie więź z opiekunem wpływa na przyszłe życie dziecka. Uważność i otwartość rodzica na komunikaty i zachowania wysyłane przez dziecko, będące odzwierciedleniem jego potrzeb, stanowią podstawę bycia z dzieckiem, a równowaga pomiędzy sferą rodzicielską i dziecięcą wydaje się być kluczowa dla harmonijnego życia. Istotą demokracji jest szacunek, zaufanie, podmiotowość, dialog i współpraca.

Foto: flikr.com/ryan_polei

Więcej dobrych artykułów? Kliknij lajk

Monika Koziatek

Pedagog, socjoterapeuta i terapeuta I-ego stopnia Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (TSR). Miłośniczka Porozumienia bez Przemocy i rodzicielstwa opartego na przywiązaniu. Realizatorka szkoleń w zakresie kompetencji wychowawczych. Mama Antka.
Odwiedź stronę autorki/autora:




Książeczki Pucio – zabawy logopedyczne dla najmłodszych

Książki wspierające wszechstronny rozwój najmłodszych dzieci od wydawnictwa Tekturka

Naprawdę przeciwsłoneczne okulary dla dzieci (Real Kids Shades)

„Każda zmiana, jakiej dokonamy w sobie, przekłada się na świat zewnętrzny”. Rozmowa z Aleksandrą Bagińską i Joanną Nowicką

Nowe technologie mają zły wpływ na rozwój dzieci do drugiego roku życia!

Jesienne drugie śniadanie dla dziecka – co dobrego spakować do plecaka?

Przejdz do: