Demokracja w rodzinie!
| Demokracja w rodzinie!

Demokracja w rodzinie!

Stosunki w rodzinie ulegają przeobrażeniom ze względu na dynamikę całego systemu, jaki tworzy rodzina. Można stwierdzić, że opierają się one na specyficznym rodzaju zależności wynikających z nieustannego dostosowywania się do siebie jej członków.

Przyjęta filozofia wychowania determinuje późniejsze zachowania dziecka, a postawa rodziców wobec dziecka wyznacza bieg relacji. W rodzinach, w których panują demokratyczne relacje, dzieci zyskują najlepsze warunki do rozwoju osobowości.

Pomysł na wychowanie

Zdaniem I. Obuchowskiej styl wychowania to swoisty wyznacznik jakości środowiska rodzinnego. Zgodnie z tym założeniem każda rodzina posiada indywidualny sposób komunikowania się, wyrażania uczuć, odnoszenia się do norm i zasad. Odzwierciedla to naturę wzajemnych relacji, okazywania sobie zrozumienia, a także ogólnych postaw wobec świata. To pewna podzielana przez rodziców koncepcja wychowania, która jest świadomie realizowana przez nich w praktyce wychowawczej.

Ważny jest tu wspólny kierunek patrzenia przez obojga rodziców na wychowanie, co nie oznacza jednak stuprocentowej jednomyślności w rodzicielskim procesie. Każdy stanowi indywidualność, a przy tym został wychowany w różnych domach i systemach, które wyposażyły go w określone schematy i mechanizmy. Stąd też mówienie przez rodziców „jednym głosem” wydaje się być naturalnie niemożliwe. Istotne są jednak wspólne priorytety i cel wychowania.

Przeczytaj: Rodzice powinni mówić jednym głosem? Dlaczego uważamy, że może być inaczej?

Przyjęta idea wychowania wynika z postaw rodzicielskich. Postawa oparta na akceptacji wobec dziecka, współdziałaniu z nim, zaufaniu do jego kompetencji, a przy tym zapewnianiu rozsądnej swobody i uznaniu jego praw stanowi kanwę demokratycznych relacji. W rodzinach kierujących się takimi wartościami dominuje wzajemna życzliwość, sympatia, dążenie do porozumienia. Pozwala to na kształtowanie postaw prospołecznych, a także rozwijanie własnych inicjatyw.

Demokracja w rodzinie

Rodziny demokratyczne szanują granice i odrębności oraz budują relacje oparte na akceptacji i podmiotowości wszystkich jej członków. W takich rodzinach dzieci znają swoje obowiązki, które akceptują, ponieważ są zgodne z ich potrzebami i możliwościami. W przypadku konfrontowania się z trudnościami i niepowodzeniami rodzice nie rozwiązują problemów za dziecko. Służą mu wsparciem i zachęcają do samodzielności, przez co kształtuje się również jego zaradność życiowa. Relacje demokratyczne oparte na bliskości pomiędzy dzieckiem a rodzicem pozwalają na:

  • prawidłowy rozwój (dziecko wie kim jest, co lubi, co jest dla niego ważne, zna swoje mocne strony i talenty),
  • rozwijanie adekwatnej pewności siebie,
  • wzrastanie w poczuciu bezpieczeństwa, ponieważ dziecko zna oczekiwania i zasady panujące w domu, a przy tym je uwewnętrznia,
  • rozwijanie wysokich kompetencji społecznych (m.in. współpracy, komunikacji, rozwiązywania problemów, radzenia sobie ze stresem i emocjami).

Podstawą demokratycznych relacji jest dialog. Rozmowa stanowi narzędzie rozwiązywania sporów i radzenia sobie w trudnych sytuacjach.

Konsekwencje demokracji w rodzinie

Z badań K. Martowskiej wynika, że istnieje związek pomiędzy przyjętym sposobem wychowania rodzicielskiego a poziomem inteligencji emocjonalnej dziecka. Osoby wychowywane w ujęciu demokratycznym, dla którego charakterystyczne jest ciepło rodzicielskie, umiarkowana kontrola i adekwatne do możliwości dziecka wymagania, cechują się wyższym poziomem inteligencji emocjonalnej niż te, które doświadczały innych sposobów wychowania. Ponadto z przeprowadzonych przez E. Wysocką i B. Ostafińską-Molik badań wynika, że podejście demokratyczne hamuje proces wadliwego przystosowania się jednostki. Oznacza to, że stanowi ono czynnik chroniący przed zaburzeniami emocjonalnymi i behawioralnymi.

Demokratyczne relacje stanowią prawidłowy sposób oddziaływania w sytuacji tzw. młodzieńczego buntu, który wynika z potrzeby kształtowania się tożsamości nastolatka. Demokratyczne wychowanie pozwala doświadczać bycia współpartnerem w zakresie decydowania o sobie, co zwiększa poczucie sprawczości i wzmacnia poczucie własnej wartości.

Podejście oparte na zaufaniu i wzajemnym szacunku kształtuje otwartość na otaczający świat. Rodzinna demokracja podkreśla wagę każdego z członków rodziny, uczy dialogu, tolerancji i argumentowania własnych racji.

Demokracja w rodzinie to sposób bycia gloryfikujący szacunek, potrzeby, zaangażowanie w relacje rodzic – dziecko, w myśl założenia, że to właśnie więź z opiekunem wpływa na przyszłe życie dziecka. Uważność i otwartość rodzica na komunikaty i zachowania wysyłane przez dziecko, będące odzwierciedleniem jego potrzeb, stanowią podstawę bycia z dzieckiem, a równowaga pomiędzy sferą rodzicielską i dziecięcą wydaje się być kluczowa dla harmonijnego życia. Istotą demokracji jest szacunek, zaufanie, podmiotowość, dialog i współpraca.

Foto: flikr.com/ryan_polei

Więcej dobrych artykułów? Kliknij lajk

Monika Koziatek

Pedagog, socjoterapeuta i terapeuta I-ego stopnia Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (TSR). Miłośniczka Porozumienia bez Przemocy i rodzicielstwa opartego na przywiązaniu. Realizatorka szkoleń w zakresie kompetencji wychowawczych. Mama Antka.
Odwiedź stronę autorki/autora:




Książeczki Pucio – zabawy logopedyczne dla najmłodszych

Książki wspierające wszechstronny rozwój najmłodszych dzieci od wydawnictwa Tekturka

Naprawdę przeciwsłoneczne okulary dla dzieci (Real Kids Shades)

Dlaczego nuda jest potrzebna?

Naturalne czy stylizowane? Jakie zdjęcia warto zrobić noworodkowi

Kiedy dziecko ciągle mówi “nie”. Rozmowa Moniki Szczepanik i Eweliny Adamczyk

Przejdz do: