Jak rozwija się mowa dziecka?
KIDS FASHION - 100 najciekawszych propozycji. Zobacz...
| Jak rozwija się mowa dziecka?

Jak rozwija się mowa dziecka?

Okres melodii (prelingwalny) – pierwszy rok życia dziecka

  • Okres krzyku i płaczu – 0-3 miesiąc życia
    Krzykiem i płaczem niemowlę reaguje na przykre dla niego wrażenia np. zimna, głodu, bólu; krzykiem komunikuje swoje niezadowolenie. Krzyk jest też ćwiczeniem narządu oddechowego. Po jakimś czasie niemowlę zaczyna kojarzyć, że krzykiem może przywołać matkę lub opiekunkę/ opiekuna. Jest to pierwsze porozumienie. W krzyku niemowlęcia występują elementy nieartykułowane, zbliżone do samogłosek: a, o, u
  • Okres głużenia – 3-6 miesiąc życia
    To jeszcze nie mowa, lecz nieświadome ćwiczenie narządów artykulacyjnych. Dzieci głuche również głużą. Głużące, zadowolone niemowlę wydaje różne dźwięki: samogłoski, spółgłoski, grup spółgłoskowe i samogłoskowe, a towarzyszą temu nieskoordynowane ruchy ciała i kończyn. Okres ten jest przygotowaniem narządów artykulacyjnych do wydawania podstawowych dźwięków
  • Okres gaworzenia – 6-9, 12 miesiąc życia
    Zamierzone powtarzanie i naśladowanie dźwięków mowy. Wrażliwe na melodię wypowiedzi dziecko bawi się dźwiękiem, kształtują się u niego początki słuchu fonematycznego. Pojawiają się pierwsze sylaby (ma, ta, ba, późnie: ma – ma, ta – ta, ba – ba), które dziecko powtarza wielokrotnie, ale nie przypisuje im konkretnego znaczenia. Z końcem pierwszego roku życia dziecko dużo już rozumie, spełnia proste polecenia. Pojawiają się pierwsze wyrazy, np. dada, mama, baba, tata

Okres wyrazu – od 12 do 18 miesiąca życia
Dziecko wymawia właściwie wszystkie samogłoski, prócz nosowych, a ze spółgłosek mówi p, b, m, t, d, n, t, ś, czasem ć. Pozostałe zastępuje innymi, o zbliżonym miejscu artykulacji. Często wymawia tylko pierwszą sylabę lub końcówkę, upraszcza grupy spółgłoskowe. Trzeba podkreślić, że dziecko  rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć. W wieku 18 miesięcy przeciętne dziecko posiada słownik liczący około 50 słów, które umie powiedzieć, oraz około 100 słów, które rozumie.

Okres zdania – od 2 do 3 roku życia
Dziecko trzyletnie potrafi się już porozumieć z dorosłymi, chociaż mowa jego nie jest ukształtowana pod względem dźwiękowym. Dziecko powinno wymawiać wszystkie samogłoski tak ustne, jak i nosowe, chociaż w wymowie mogą występować odstępstwa np. zamiana samogłosek : a-o, e-a, i-y. Powinno także wymawiać głoski:

  • p, b, m i zmiękczone: pi, bi, mi
  • f, w, fi, wi
  • ś, ć, ź, ń, dź, ki, gi
  • k, g, ch
  • t, d, n
  • l , l’

Pod koniec tego okresu mogą pojawić się głoski: s, z, c, czasem dz, a nawet sz, ż, cż, dż. Jednak dziecko może mieć z nimi trudności, gdyż narządy mowne nie są jeszcze dostatecznie sprawne. Bywa, że w trudniejszych wyrazach zastępuje wymienione głoski łatwiejszymi.

Mowę dziecka cechuje:

  • zmiękczanie głosek: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż
  • r może być wymawiane jak – j lub – l
  • zamiast – f występuje -h i odwrotnie
  • grupy spółgłoskowe są upraszczane tak w nagłosie, jak i w śródgłosie wyrazu, w wyrazach brak wyraźnych końcówek.

Dziecko zaczyna mówić zdaniami dwu-, trzywyrazowymi. Są to zdania oznajmujące, rozkazujące, pytające, wykrzyknikowe. Słuch fonematyczny jest na tyle wyrobiony, że maluch wie, jak dana głoska powinna brzmieć, choć sam nie potrafi jej prawidłowo wypowiedzieć. Tworzy dwuwyrazowe zlepki zdań, które  w konkretnej sytuacji są zrozumiałe dla odbiorcy.

Okres swoistej mowy dziecięcej – od 3 do 6,7 roku życia dziecka
Mowa dziecka 4- letniego będzie się różniła pod względem dźwiękowym z mową dziecka młodszego. Utrwalają się takie głoski jak: s, z, c, dz; dziecko nie powinno ich już wymawiać jak ś, ź, ć, dź. Pod koniec 4 roku życia pojawia się głoska r, a około 4, 5 roku życia – głoski sz, ż, , cz, dż, choć mogą być jeszcze zamieniane na s, z, c, dz lub ś, ź, ć, dź. Dziecko nadal skraca wyrazy, przestawia głoski, upraszcza grupy spółgłoskowe. Występują też zlepki wyrazów  i nowotwory językowe.

Mowa dziecka 5-letniego jest już zrozumiała dla otoczenia. Ustalają się głoski sz, z, cz, dż, choć w mowie spontanicznej mogą być zniekształcane i wymawiane jak s, z, c, dz (37% dzieci 5-letnich ich nie wymawia). Bywa, że głoska r pojawia się dopiero w tym okresie. Grupy spółgłoskowe są jeszcze upraszczane, zarówno w nagłosie, jak i śródgłosie wyrazu.

6- latki  powinny mieć opanowaną prawidłową wymowę, ale zdarzają się trudności przy wypowiadaniu głosek sz, ż, cz, dż, r oraz grup spółgłoskowych, zwłaszcza w śródgłosie.

Rozwój mowy trwa zasadniczo do szóstego roku życia. Wszelakie zaburzenia i wady wymowy u dzieci starszych, określane są jako opóźnienie rozwoju mowy.

Dojrzałość szkolna
Dziecko wstępujące do szkoły powinno mieć mowę w pełni uformowaną pod względem fonicznym, dysponować dużym zasobem słownikowym i poprawnie budować zdania. Oprócz tego jego mowę powinna cechować właściwa intonacja.

Przedstawiony rozwój mowy postępuje równolegle z rozwojem sprawności narządów artykulacyjnych. Mowa wytwarza się dzięki skoordynowanej aktywności układu oddechowego, fonacyjnego, artykulacyjnego. Dziecko od najmłodszych lat ćwiczy narządy artykulacyjne poprzez czynności ssania, połykania, żucia. Ale gdy czynność mówienia jest zaniżona, należy wspomóc naturę właściwą gimnastyką, która pozwoli podnieść sprawność aparatu mowy.

Normy rozwojowe. Normą rozwojową jest, jeśli dziecko w wieku:

  • 0 -1 roku – komunikuje się z dorosłymi za pomocą krzyku, głuży, gaworzy, wymawia pierwsze wyrazy: mama, tata, baba, lala
  • 1 – 2 lat – używa prawie wszystkich samogłosek, z wyjątkiem nosowych (ą, ę) oraz wymawia niektóre spółgłoski ( p, b, m, t, d, n, k, ś, ź, ć dź, ch). Pozostałe zastępuje innymi. Jego wypowiedzi są jednowyrazowe: np.: kaczka – kaka, pomidor – midol
  • 3 lata – porozumiewa się prostymi zdaniami, wymawia wszystkie samogłoski i spółgłoski (p, pi, b, bi, m, mi, n, ni, f, fi, w, wi, t, d, n, l, li, ś, ź, dź, j, k, ki, g, gi, ch)
  • 4 lata – wymawia głoski s, z, c, dz
  • 5 – 6 lat – wymawia głoski sz, ż, cz, dż, r
  • 7 lat – ma utrwaloną poprawną wymowę wszystkich głosek oraz opanowaną technikę mówienia.

Należy pamiętać, że każde dziecko rozwija się we własnym, swoistym tempie i niewielkie opóźnienia rozwoju mowy nie powinny być powodem do niepokoju.

Stopień rozwoju mowy w danym momencie zależy od różnych czynników. Do najważniejszych należą psychofizyczny rozwój dziecka oraz wpływ środowiska. Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych stadiów rozwoju mowy nie powinny przekraczać 6 miesięcy, jeżeli któryś z etapów rozwoju mowy opóźnia się należy skonsultować się z logopedą.

Foto

Więcej dobrych artykułów? Kliknij lajk

Ania Czajkowska

Pedagog, logopeda dyplomowany oraz trener terapii mowy i wspierania rozwoju. Absolwentka studiów magisterskich na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego oraz Pomagisterskiego Studium Logopedycznego Instytutu Języka Polskiego Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, a także Podyplomowych Studiów Polityki Wydawniczej w Instytucie Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończyła szereg szkoleń zawodowych, między innymi Szkołę Trenerów METRUM, kurs Kinezjologii Edukacyjnej Paula E. Dennisona, kurs choreoterapii, kurs terapii widzenia. Aktywny członek Polskiego Towarzystwa Logopedycznego. Zajmuje się terapią mowy dzieci i dorosłych oraz profilaktyką logopedyczną, między innymi w Przystani Psychologicznej. Prowadzi warsztaty związane z emisją głosu, technikami operowania głosem, pracą nad jego świadomym brzmieniem, dykcją. Współpracuje z wydawnictwami edukacyjnymi (Nowa Era, Edgard), jako konsultant i autor oraz portalem Wieszjak.pl i babyboom.pl. Obecnie prowadzi zajęcia taneczne, logopedyczne, a także naukę języka angielskiego w prywatnych przedszkolach. Wiele lat pracowała w szkołach, na stanowisku pedagoga szkolnego, instruktora teatralnego, logopedy i nauczyciela języka angielskiego. Jej wielką pasją jest taniec oraz pisanie opowiadań, bajek, a także sztuk dla młodzieży i dla dzieci. Prywatnie mama trzech dziewczynek.
Odwiedź stronę autorki/autora: http://www.logopedzi.pl




Książeczki Pucio – zabawy logopedyczne dla najmłodszych

Książki wspierające wszechstronny rozwój najmłodszych dzieci od wydawnictwa Tekturka

Naprawdę przeciwsłoneczne okulary dla dzieci (Real Kids Shades)

Jaki wpływ na dzieci (i dorosłych) ma czytanie?

Rodzicu zrób z siebie głupka, czyli kilka niezawodnych sposobów na rozładowanie napięcia w relacji z dzieckiem

Wróciliście z wakacji i… musisz odpocząć?

Przejdz do: