Rodzaje inteligencji i style uczenia się
| Rodzaje inteligencji i style uczenia się

Rodzaje inteligencji i style uczenia się

Poznanie istoty człowieka wymaga zatrzymania się na chwilę, poświęcenia mu wyłącznej uwagi, a także postrzegania go w całości (z otoczeniem, w ramach funkcjonującego systemu), a nie w oderwaniu od aktualnego kontekstu. Wybierając drogę na skróty, opartą na posługiwaniu się schematami, stereotypami, można pominąć rzeczy istotne i wyjątkowe.

Przypisywanie osoby do określonej grupy z uwagi na wyniki testów badających poziom inteligencji IQ było do niedawna wyrocznią w sprawie umiejętności i wiedzy dziecka. Na szczęście od jakiegoś czasu do głosu dochodzą teorie podkreślające różnorodność i tak samo ważne typy inteligenci. Wiele z nich odnosi się do podejścia Howarda Gardnera, który na inteligencję spojrzał wielorako.

Teoria inteligencji Howarda Gardnera

Choć teoria inteligencji wielorakiej H. Gardnera (specjalisty w dziedzinie psychologii kognitywnej, uczenia się) powstała w 1983 roku, jej założenia nadal dla wielu stanowią jedynie idee, które bardzo odbiegają od praktycznego podejścia. H. Gardner zakłada, że dziecko uczy się przez doświadczanie i potrzebuje wielu bodźców do harmonijnego rozwoju. Wyróżnił osiem rodzajów inteligencji (językową, matematyczno-logiczną, ruchową, wizualno-przestrzenną, naturalistyczną, muzyczną, interpersonalną i intrapersonalną) i założył, że każdy człowiek posiada wszystkie jej typy. W opinii psychologa są one w różnym stopniu rozwinięte i razem współpracują ze sobą, tworząc pewien profil, który jest dynamiczny (na przestrzeni lat ulega przekształceniom). Jego świadomość pozwala określić zakres możliwości człowieka, jego predyspozycje i umiejętności. Ponadto teoria ta podkreśla, że nie ma jednego, najlepszego rodzaju inteligencji. Wszystkie są równie ważne!

Przeczytaj: Typy inteligencji. 8 inteligencji według prof. Gardnera

Jak w domowych warunkach stymulować różne rodzaje inteligencji

  • Inteligencję przyrodniczą – zabierając dziecko na wycieczki za miasto, na wieś, wspólnie segregując śmieci, zwracając uwagę na ekologię, obserwując pogodę i zachodzące zjawiska atmosferyczne;
  • Inteligencję intrapersonalną – zachęcając dziecko do pisania dziennika/pamiętnika, pokazując mu na własnym przykładzie, że planowanie i wyznaczanie celów przynosi efekty, prowadząc rozmowy z dzieckiem i skupiając jego uwagę na jego mocnych stronach i tym, jak może je wykorzystać w przyszłości np. „Przygotowanie naszyjnika z takich drobnych koralików wymaga wiele precyzji i cierpliwości. Do czego możesz jeszcze wykorzystać swoją dokładność?”;
  • Inteligencję interpersonalną – wspólnie przeglądając książki/gazety i omawiając to, co czują i myślą przedstawione w nich postaci, zachęcając do wspólnych „kłótni” z podawaniem logicznych argumentów, stwarzając dziecku okazje do samodzielnego załatwiania spraw takich jak np. wizyta w bibliotece, złożenie zamówienia w restauracji, zrobienie zakupów;
  • Inteligencję muzyczną – wspólnie wymyślając rymowanki, wierszyki, opowiadania, grając na „domowych” instrumentach, słuchając różnych gatunków/rodzajów muzyki i pokazując, w jaki sposób mogą budować nastrój;
  • Inteligencję kinestetyczną (ruchową) – stwarzając warunki do przeprowadzania przez dziecko różnych eksperymentów i doświadczeń, przez naukę żonglowania piłeczkami/chusteczkami, wspólne uprawianie sportu, tańczenie;
  • Inteligencję wizualno-przestrzenną – przez wszelkie aktywności artystyczne (malowanie, rysowanie itp.), robienie zdjęć, posługiwanie się mapą, projektowanie idealnych/wyjątkowych rzeczy np. domu, pojazdu;
  • Inteligencję matematyczno-logiczną – grając z dzieckiem w gry karciane, memo, przez gotowanie, składanie modeli, majsterkowanie, czyli aktywności wymagające przestrzegania reguł, zasad, a także przez omawianie wad i zalet różnych wydarzeń;
  • Inteligencję językową – grając z dzieckiem w scrabble, zachęcając je do czytania literatury i wyrażania własnej opinii, przez wspólne opowiadanie historii itp.
    (Rodzaj zadań powinien być dopasowany do wieku i możliwości dziecka. Podane przykłady aktywności są przeznaczone dla dzieci w wieku szkolnym).

Wiele z powyższych czynności wykonywanych jest zwykle wspólnie z dziećmi bez analizowania, że właśnie w tym momencie stymuluje się określony rodzaj inteligencji. Warto jednak spojrzeć na to globalnie po to, aby dbać o różnorodność dziecięcych aktywności i wiedzieć, które z nich są przez nie preferowane.

Preferencje w zakresie stylów uczenia się

Każdy ma własny styl. Nie tylko w zakresie ubioru, podejścia do życia, ale również odbierania informacji płynących ze świata i przetwarzania ich. Uczymy się też w różny sposób. Warto poznać styl dziecka, żeby zwiększyć jego efektywność i szybkość uczenia się, a w konsekwencji ogólne podejście do nauki (w tym motywację).

Preferencje poszczególnych zmysłów (wzroku, słuchu, dotyku, smaku, węchu) w zakresie przetwarzania informacji przekładają się na style uczenia się. W otoczeniu funkcjonują osoby, które lepiej uczą się, gdy coś usłyszą (tzw. słuchowcy), zobaczą (tzw. wzrokowcy), doświadczą, „poczują na własnej skórze” (tzw. czuciowcy, kinestetycy). Przekłada się to na naukę w szkole.

Świadomość stylów uczenia się dzieci w klasie pozwala nauczycielom zaplanować lekcje w taki sposób, aby przekaz docierał do uczniów z różnymi preferencjami. Przeprowadzenie diagnozy stylów uczenia się i uwzględnianie ich wyników podczas tworzenia scenariuszy zajęć z uczniami (w tym wykorzystywanie różnorodnych form przekazu) pozytywnie wpływa na efekty nauki. Ponadto rodzic mający świadomość, jakimi kanałami najskuteczniej uczy się jego dziecko, jest w stanie wspierać je w tym procesie w zgodzie z jego potrzebami.

Jak w domu wspierać dziecko w ramach różnych stylów uczenia się

  • Słuchowca – np. przez zachęcanie do dzielenia się pomysłami, namawianie do powtarzania materiału na głos, zachęcanie do tłumaczenia jak dziecko zrozumiało dane zadanie, stwarzanie przestrzeni do zadawania pytań i opowiadania własnymi słowami jak dziecko coś zrozumiało;
  • Wzrokowca – np. przez zachęcanie do zapisywania rzeczy, które są do zapamiętania, proponowanie wodzenia palcem po czytanym tekście, odwoływanie się do przeżyć dziecka i jego doświadczeń podczas przyswajania nowych idei, tworzenie map mentalnych podczas nauki;
  • Kinestetyka – przez uwzględnianie aktywności podczas nauki – np. zachęcając dziecko do podrzucania piłki, ugniatania woreczka z piaskiem, spacerowania po pokoju, stukania długopisem w rytm powtarzanych słów.

Należy nadmienić, że nie występują czyste style uczenia się. W większości przypadków jest to  kombinacja typów z jednym dominującym.

Przestrzeń dla indywidualności

Poznanie stylów uczenia się, a także świadomość różnych rodzajów inteligencji (nie tylko w oparciu o wyniki IQ) pozwala na stymulowanie harmonijnego rozwoju dziecka, a także odpowiednie reagowanie na jego indywidualne potrzeby. Takie podejście poszerza perspektywę patrzenia na inteligencję i docenia wyjątkowość drzemiącą w każdym człowieku. Jest przy tym wolne od porównań, ocen i stawiania wymagań, które nie są szyte na miarę możliwości dziecka.

Więcej dobrych artykułów? Kliknij lajk

Monika Koziatek

Pedagog, socjoterapeuta i terapeuta I-ego stopnia Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach (TSR). Miłośniczka Porozumienia bez Przemocy i rodzicielstwa opartego na przywiązaniu. Realizatorka szkoleń w zakresie kompetencji wychowawczych. Mama Antka.
Odwiedź stronę autorki/autora:




Książeczki Pucio – zabawy logopedyczne dla najmłodszych

Książki wspierające wszechstronny rozwój najmłodszych dzieci od wydawnictwa Tekturka

Naprawdę przeciwsłoneczne okulary dla dzieci (Real Kids Shades)

Dlaczego nuda jest potrzebna?

Naturalne czy stylizowane? Jakie zdjęcia warto zrobić noworodkowi

Kiedy dziecko ciągle mówi “nie”. Rozmowa Moniki Szczepanik i Eweliny Adamczyk

Przejdz do: