Skoki rozwojowe w pierwszym roku życia dziecka
KIDS FASHION - 100 najciekawszych propozycji. Zobacz...
| Skoki rozwojowe w pierwszym roku życia dziecka

Skoki rozwojowe w pierwszym roku życia dziecka

Pierwszy rok życia dziecka to czas bardzo dynamicznego rozwoju. Nigdy później maluch nie będzie zmieniał się tak szybko, jak w pierwszych dwunastu miesiącach. O ile rozwój fizyczny niemowlęcia jest płynny, o tyle układ nerwowy rozwija się skokowo.

Niemowlę przechodzi siedem skoków rozwojowych. Właśnie wtedy mózg i system nerwowy rozwijają się bardzo intensywnie, a dziecko zdobywa nowe umiejętności.

Podczas skoku rozwojowego, trwającego od kilku dni do kilku tygodni (każdy kolejny skok jest coraz dłuższy), dziecko za sprawą intensywnego rozwoju mózgu odbiera znacznie więcej bodźców i wrażeń niż do tej pory i musi sobie z nimi poradzić. Rodzice czasem odnoszą wtedy wrażenie, że maluszek utracił wcześniej nabyte umiejętności. Na szczęście kiedy skok się skończy, okazuje się, że dziecko nie tylko nie cofnęło się w rozwoju, ale w zaskakująco szybkim czasie nauczyło się nowych rzeczy.

Po czym poznać, że zbliża się skok rozwojowy?

Rozwój systemu nerwowego sprawia, że niemowlę bardzo intensywnie odbiera bodźce z otoczenia. Zanim nauczy się, jak sobie z nimi radzić, bywa niespokojne i rozdrażnione. Skok rozwojowy poprzedzają zazwyczaj charakterystyczne zachowania, często określane wspólnym mianem „marudzenia”. Owo marudzenie to znak, że mały człowiek ze wszystkich sił próbuje poradzić sobie z coraz silniej odczuwanym otaczającym go światem i bardzo potrzebuje zrozumienia i wsparcia rodziców.

Symptomy skoku rozwojowego:

  • trudności w zasypianiu,
  • niespokojny sen,
  • brak apetytu,
  • częstszy płacz,
  • zwiększona potrzeba bliskości.

Harmonogram skoków rozwojowych jest tylko orientacyjną wskazówką. Trzeba pamiętać, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie i nie zawsze idealnie wpasuje się w tabelkę. Nie wszystkie dzieci potrafią w tym samym czasie robić wszystko to, co jest przypisane do danego skoku, mają też indywidualne preferencje i bywa, że skupiają się na bardziej interesujących je w tym momencie umiejętnościach, nieco zaniedbując inne. Warto podkreślić też, że moment wystąpienia kolejnych skoków jest ściśle związany z rozwojem mózgu dziecka jeszcze w okresie płodowym. Dlatego wcześniaki mogą przechodzić poszczególne skoki odpowiednio później, a dzieci urodzone po terminie – wcześniej.

Skok pierwszy: 5 tygodni po urodzeniu

Po ukończeniu pierwszego miesiąca – w okolicy piątego tygodnia życia – maluszek, który dotychczas głównie jadł i spał, staje się bardziej aktywny po przebudzeniu. Jego zmysły wyostrzają się, odbiera otoczenie intensywniej i bardziej świadomie niż dotychczas. Dziecko potrafi już na krótką chwilę skupić wzrok na pochylonej nad nim twarzy, a obraz, który widzi, jest ostrzejszy. Mimo że do tej pory nie przeszkadzało mu ani światło, ani głośne dźwięki, teraz intensywne bodźce budzą jego niepokój.

Po pierwszym skoku dziecko:

  • jest bardziej świadome dotyku, dźwięków, zapachów,
  • wydłuża czas aktywności między drzemkami,
  • patrzy i słucha z większym skupieniem,
  • zaczyna się uśmiechać,
  • płacze prawdziwymi łzami,
  • lepiej trawi pokarm (mniej ulewa, rzadziej mu się odbija).

Skok drugi: 7–9 tygodni po urodzeniu

Na przełomie drugiego i trzeciego miesiąca życia dziecko zaczyna dostrzegać powtarzające się wzorce: np. że po kąpieli następuje sen, a w objęciach mamy – karmienie. Maluszek zaczyna kontrolować ruchy swojego ciała – to właśnie czas, gdy odkrywa, że ma rączki i może nimi (na początku jeszcze w sposób niedoskonały) poruszać. Z podobnym zachwytem bada możliwości swojego głosu, wydaje różne dźwięki i wsłuchuje się w nie bardzo intensywnie. Zaczyna dostrzegać mimikę opiekunów i uważnie wpatruje się w twarze.

Po drugim skoku dziecko:

  • próbuje podnosić główkę,
  • kopie nóżkami i macha rączkami,
  • wyciąga rączki po zabawki i umie je trzymać,
  • przygląda się twarzom,
  • wydaje krótkie odgłosy i słucha samego siebie.

Skok trzeci: 11–12 tygodni po urodzeniu

Trzymiesięczny maluszek zaczyna zauważać detale. Dostrzega różnice w tonie głosu, natężeniu światła. Potrafi już skoordynować ruchy głowy i oczu i wodzić wzrokiem za zabawką. Lepsza koordynacja pozwala mu łapać przedmioty, próbuje poznawać świat wkładając wszystko do buzi.

Po trzecim skoku dziecko:

  • potrafi śledzić poruszającą się osobę lub przedmiot, przekręcając głowę,
  • odpycha się nóżkami, leżąc na kocyku,
  • łapie przedmioty dwiema rączkami,
  • odkrywa pisk i głużenie,
  • robi bąble ze śliny,
  • umie pokazać, że jest znudzone (np. długim patrzeniem na tę sama zabawkę).

Skok czwarty: 14–19 tygodni po urodzeniu

Między czwartym a piątym miesiącem dziecko zaczyna rozumieć, że z jednych zdarzeń wynikają inne. Maluch świadomie powtarza jakąś sekwencję, żeby uzyskać określony efekt – np. upuszcza zabawkę, bo wie, że mama ją podniesie, potrząsa grzechotką, żeby wydała dźwięk, albo wyciąga rączki, bo chce, żeby go podnieść. Niemowlę zaczyna łączyć w ciągi dźwięki – tak powstaje mamamama, babababa, choć na razie to nie świadome mówienie, a zabawa głosem.

Po czwartym skoku dziecko:

Skok piąty: 22–26 tygodni po urodzeniu

Około szóstego miesiąca życia dziecko zaczyna widzieć i rozumieć związki między ludźmi. Nie uśmiecha się już do wszystkich, może być nieufne wobec obcych lub bać się ich, reaguje lękiem na zniknięcie rodziców. Lęk separacyjny jest bardzo charakterystyczny dla tego skoku rozwojowego. Maluszek nie potrafi jeszcze zrozumieć, że znikający z pola widzenia (nawet w pokoju obok) rodzic nie znika na zawsze i zaraz wróci. Zaczyna natomiast zauważać, że ma wpływ na to, co się stanie – np. gdy naciśnie włącznik, zapali się światło. Dziecko coraz lepiej koordynuje swoje ruchy, z upodobaniem wkłada i wyjmuje przedmioty z pudełek, ściąga skarpetki, próbuje się przemieszczać, macha rączką na pożegnanie czy klaszcze w dłonie.

Po piątym skoku dziecko:

  • samo siada,
  • chwyta małe przedmioty palcem wskazującym i kciukiem,
  • trzyma przedmioty w obu dłoniach i uderza nimi o siebie,
  • przenosi wzrok z jednego na drugi obrazek w książce.

Skok szósty: 33–37 tygodni po urodzeniu

Między dziewiątym a dziesiątym miesiącem sposób myślenia dziecka zaczyna być podobny do sposobu rozumowania dorosłych. Maluch dzieli świat na kategorie, zauważa, że pewne rzeczy mogą mieć wspólne cechy: np. piesek na obrazku, pies pluszowa zabawka i pies – zwierzę spotkane na spacerze należą do wspólnej grupy psów. Dziecko rozumie nazwy przedmiotów i lubi rozbierać rzeczy na części, aby je zbadać. Niektórzy badacze uważają, że w tym wieku zaczyna rozwijać się inteligencja.

Po szóstym skoku dziecko:

  • pokazuje i rozpoznaje kształty,
  • manifestuje swoje poczucie humoru,
  • robi miny do swojego odbicia w lustrze,
  • przejmuje inicjatywę w zabawie.

Skok siódmy: 41–46 tygodni po urodzeniu

W jedenastym miesiącu życia dziecko zaczyna kojarzyć, że pewne zdarzenia następują po sobie, np. że lalki po zabawie zbiera się do pudełka, a brudne ubranie po zdjęciu z siebie wrzuca do kosza na pranie. Lubi zabawki, które trzeba do siebie dopasować, np. klocki czy proste puzzle. Powtarza słowa i odgłosy zwierząt, próbuje naśladować czynności domowe wykonywane przez rodziców. Prawie roczny maluch świadomie i zdecydowanie używa słowa “nie”.

Po siódmym skoku dziecko:

  • wskazuje rzeczy i prosi o nazwanie ich,
  • naśladuje głosy zwierząt,
  • potrafi dopasowywać kształty,
  • próbuje rysować na papierze,
  • wspina się, gdy chce czegoś dosięgnąć,
  • schodzi tyłem z kanapy,
  • próbuje stawiać pierwsze kroki.

Foto: flikr.com/bump

Więcej dobrych artykułów? Kliknij lajk

Agnieszka Radziszowska

Pisze dla rodziców o dzieciach, dla miłośników zwierząt o psach i kotach, a dla wszystkich o miejscach, które warto zobaczyć i rzeczach, które warto zrobić. Mama montessoriańskiej córki, dziennikarka i teatrolog.
Odwiedź stronę autorki/autora:




Książeczki Pucio – zabawy logopedyczne dla najmłodszych

Książki wspierające wszechstronny rozwój najmłodszych dzieci od wydawnictwa Tekturka

Naprawdę przeciwsłoneczne okulary dla dzieci (Real Kids Shades)

Jaki wpływ na dzieci (i dorosłych) ma czytanie?

Rodzicu zrób z siebie głupka, czyli kilka niezawodnych sposobów na rozładowanie napięcia w relacji z dzieckiem

Wróciliście z wakacji i… musisz odpocząć?

Przejdz do: