Jak wspierać dziecięcą uważność i odporność na stres?
Święta, święta, święta... zobacz PREZENTY dla dzieci
| Jak wspierać dziecięcą uważność i odporność na stres?

Jak wspierać dziecięcą uważność i odporność na stres?

Kiedy myślimy o dzieciach, słowo „uważne” przychodzi nam do głowy jako jedno z pierwszych. I bardzo słusznie. Dzieci są z natury uważne i wrażliwe. Przeżywają świat w sposób spontaniczny i żywiołowy, są obecne w pełni w każdej sytuacji i zachwycają się na każdym kroku.

To dzięki ich uważności wielokrotnie udaje się nam uniknąć dodatkowych kłopotów i komplikacji lub… wprost przeciwnie. Dzieci widzą wszystko bardzo wyraźnie, to, na co patrzą – kałuża, noga czy dżdżownica – jest jedyne, wyjątkowe i niepowtarzalne na całym świecie. Kiedy koncentrują się na zabawie, mogą bawić się bez przerwy, zapominając o posiłku i upływie czasu. Dlatego czasem mówi się, że dzieci to najlepsi nauczyciele uważności, całkowicie pochłonięci przeżywaniem świata. Jednak wraz z rozwojem cecha ta może ulegać w nich zapomnieniu, jak wszystkie nietrenowane umiejętności, a momenty zwiększonej uważności mogą pojawiać się spontanicznie w rożnych sytuacjach.

Czym jest uważność?

Uważność (ang. mindfulness) to umiejętność bycia w pełni świadomym bieżącej chwili – zauważania różnych doznań fizycznych, emocji, myśli oraz tego, co nas otacza, w sposób łagodny i życzliwy, pozbawiony ocen i wartościowania. Ćwiczenia uważności to medytacje polegające na koncentrowaniu się i utrzymywaniu skupienia na jednej czynności, np. na oddychaniu, chodzeniu, jedzeniu.

Reklama sponsora artykułu
Warsztat Świadome Dzieciaki

25 listopada, Warszawa

Unikatowe warsztaty tematyczne dedykowane dzieciom w wieku 4-10 lat. Łączą kilka praktyk relaksujących i uspokajających, bazujących na ćwiczeniach z zakresu uważności dla dzieci lub dziecięcej jogi. Każde zajęcia to kilkadziesiąt minut świetnej zabawy i jednoczesnego oczyszczenia z trudnych emocji dla małego organizmu. W efekcie poprawia się koncentracja, zwiększa pewność siebie i odporność na stres.ii. 

Zobacz więcej

Pierwsze zastosowanie systematycznego treningu uważności to 8-tygodniowy kurs redukcji stresu (MBSR), opracowany przez Jona Kabata-Zinna i jego zespół. Powstał jako program pomocy pacjentom przewlekle chorym i okazał się skutecznym narzędziem zmniejszającym stres wywołany chorobą. U pacjentów zmniejszyła się liczba objawów chorobowych, a także poziom niepokoju, lęku i gniewu; pojawiła się większa cierpliwość i akceptacja siebie oraz wiara w to, że potrafią poradzić sobie z trudnościami. Obecnie kursy uważności cieszą się bardzo dużą popularnością na całym świecie, w wielu krajach są refundowane przez instytucje opieki zdrowotnej. Skuteczność kursu MBSR, potwierdzona wieloma badaniami klinicznymi, umożliwiła zastosowanie praktyk uważności w różnych dziedzinach życia, np. w psychoterapii, w biznesie, w więziennictwie, a także w edukacji szkolnej.

Skąd pomysł, aby ćwiczyć z dziećmi uważność?

Dzieci, podobnie jak dorośli, często bywają zestresowane, rozkojarzone i niespokojne. Doświadczają trudności, przeżywają lęki i porażki… Wiele dzieci robi zbyt dużo rzeczy naraz, co utrudnia im ukończenie zadania i powoduje frustrację. Inne z kolei nie podejmują działania w obawie przed oceną. Takie strategie radzenia sobie z zadaniami w efekcie zwiększają napięcie, obniżają nastrój, sprzyjają wycofaniu. Wyzwania, jakie stawia przed dziećmi współczesny świat, są ogromne – od szkoły, w której uczą się i zapamiętują duże ilości materiału, przez zajęcia pozaszkolne często trwające do późna, aż do różnego rodzaju elektronicznych gadżetach, które dodatkowo je stymulują. Te wszystkie czynniki wpływają na poziom stresu u dzieci, którego początkowych objawów możemy nie zauważać.

Goldie Hawn – znana aktorka i założycielka Hawn Foundation – nazywa to „niewidocznym cierpieniem” i wprost mówi o tym, że dzieci są mistrzami w ukrywaniu swoich uczuć, szczególnie tych, które nie są zgodne z oczekiwaniami dorosłych. Stąd w 2005 roku z inicjatywy jej fundacji powstał pierwszy szkolny program edukacji emocjonalnej i społecznej oparty na praktyce uważności – Mind UP. Nauczyciele praktycy uważności w czasie lekcji szkolnych regularnie praktykują z uczniami ćwiczenia uważności. Dzieci skupiają się na oddychaniu, słuchaniu dźwięków czy na wrażeniach z ciała, dzięki czemu poznają siebie i swoje reakcje, dowiadują się, jak funkcjonuje ludzki mózg, mediują konflikty. Nauczyciele uczą dzieci spoglądania na rezultaty działań z różnych punktów widzenia, zachęcają do okazywania sobie i innym empatii, zrozumienia i życzliwości.

Program Mind UP był wielokrotnie badany naukowo, a najciekawsze badanie dotyczyło poziomu hormonu stresu – kortyzolu. Dzieci biorące udział w programie dzięki świadomemu skupieniu potrafiły obniżyć poziom tego hormonu we krwi, czyli potrafiły zmniejszyć swój stres i napięcie. To z kolei wpłynęło na to, że były lepiej skoncentrowane, łatwiej się uczyły i zapamiętywały informacje, były mniej agresywne, lękliwe i skłonne do depresji. Obecnie w wielu krajach (Wielka Brytania, Holandia, Belgia, Niemcy, Dania, Nowa Zelandia) są realizowane szkolne programy edukacyjne wspierające rozwój uważności i równowagi emocjonalnej dzieci.

Jak wspierać rozwój uważności i odporności na stres u dzieci?

Stres jest częścią życia i nie da się go uniknąć, jednak dzięki uważności możemy zacząć świadomie na niego reagować i łagodzić jego skutki. Najlepiej zacząć od siebie. Zrelaksowany, świadomy, dbający o swoją energię rodzic ma więcej zasobów do bycia uważnym w relacji z dzieckiem niż rodzic przemęczony, zajęty pracą czy obowiązkami. Czas na regenerację i odpoczynek to inwestycja w nasze zdrowie i dobre samopoczucie. Aby wspierać dzieci w rozwoju uważności, warto też zacząć samodzielną praktykę np. jogi czy medytacji. Własne doświadczenie, zrozumienie siebie, rozpoznanie swoich nawyków reagowania w stresujących sytuacjach jest bardzo ważne. Na tej podstawie możemy zacząć rozumieć, co przeżywają nasze dzieci, budować kontakt oparty na zaufaniu i bliskości, adekwatnie odpowiadać na ich potrzeby. Możemy także wspólnie bawić się uważnością i praktykować wspólnie ćwiczenia, pokazać dzieciom, że bycie uważnym i wrażliwym na siebie i świat ma wielką wartość.

1. Uważne słuchanie dźwięków

To ćwiczenie można wykonać w domu lub poza domem.

  • Nastawcie stoper na minutę.
  • Usiądźcie wygodnie lub połóżcie się. Zadbajcie o to, aby ciału było wygodnie.
  • Skupcie uwagę na uszach.
  • Przez minutę słuchajcie dźwięków, które pojawiają się wokół.

Po minucie porozmawiajcie o tym doświadczeniu:

  • Jakie dźwięki słyszeliście? Wymieńcie je.
  • Czy wiecie, jaki dźwięk pojawił się pierwszy, a jaki ostatni?
  • Czy były jakieś dźwięki przyjemne? Czy były jakieś nieprzyjemne? Dlaczego tak uważacie?

2. Uważna rozmowa o minionym dniu

To ćwiczenie można wykonać wieczorem, po kąpieli, w łóżku.

  • Przypomnijcie sobie, co przydarzyło się wam w ciągu minionego dnia – od momentu, kiedy otworzyliście oczy, aż do teraz.
  • Opowiedzcie o tym, uważnie słuchając siebie nawzajem.
  • Zakończcie opowieść odpowiedzią na pytanie: „Za co jestem dziś wdzięczny?”.
  • Podziękujcie sobie za rozmowę.

3. Uważna obserwacja

To ćwiczenie można wykonać czekając na autobus, na spacerze, w domu.

  • Usiądźcie wygodnie i weźcie 3 głębokie wdechy i wydechy.
  • Przenieście uwagę na oczy i rozejrzyjcie się wokół.
  • Wybierzcie jakiś obiekt obserwacji i zacznijcie się mu przyglądać.
  • Zauważajcie wszelkie zmiany w otoczeniu – kolory, dźwięki, światło, swoje myśli i emocje.

Porozmawiajcie o tym doświadczeniu:

  • Co widzieliście?
  • Czy to, na co patrzeliście, było takie samo cały czas czy nie? Co się zmieniło?
  • Jak się czuliście na początku, a jak później?
  • Czy czas mijał powoli czy szybko?

 

Więcej dobrych artykułów? Kliknij lajk

Magda Kulińska

Trenerka uważności w inicjatywie bindu, certyfikowana trenerka programu MBSR, trenerka komunikacji opartej na empatii. Prywatnie – mama 3 córek, lubiąca zabawę w każdej postaci. Zainteresowana alternatywnymi formami edukacji w duchu bliskości i podążania za dzieckiem.

Odwiedź stronę autorki/autora: https://www.bindu.pl/warsztaty




Książeczki Pucio – zabawy logopedyczne dla najmłodszych

Książki wspierające wszechstronny rozwój najmłodszych dzieci od wydawnictwa Tekturka

Naprawdę przeciwsłoneczne okulary dla dzieci (Real Kids Shades)

Juul na poniedziałek, cz. 71 – Adoptowane dzieci

Dlaczego nie warto UCZYĆ dzieci języka obcego?

8 zabawek na dłużej niż 5 minut!

Przejdz do: