Kategorie
Edukacja

Dorośli są dla dzieci ważni! Bezpieczeństwo w szkole, cz. 3

Bezpieczne relacje z dorosłymi, w których dziecko czuje się słuchane i rozumiane, mogą być kluczowe w rozwiązywaniu napięć między rówieśnikami, radzeniu sobie z ogromem nastoletnich emocji i zmian oraz mogą stanowić hamulec bezpieczeństwa, kiedy dziecko poczuje zagrożenie. Dlatego są one kolejnym filarem do postawienia w drodze do bezpieczeństwa w szkole.

Rodzic jako figura przywiązania

Wydawałoby się, że to kiedyś dorośli byli oddaleni od dzieci, które biegały po podwórkach i zajmowały się swoimi sprawami. Podobnie nauczyciele „starej daty” nie kojarzą się z bezpieczeństwem i zaufaniem. Teraz wyzwania są inne, związane z brakiem czasu czy relacjami internetowymi. Oczywiście rozluźnienie relacji z dorosłymi na rzecz relacji z rówieśnikami jest w pewnym sensie zadaniem rozwojowym nastolatków, ale to nie znaczy, że oni nie szukają i nie potrzebują tych relacji.

W raporcie „Rówieśnicy 2026” Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę 57% uczniów uważa, że nauczyciele traktują ich z szacunkiem. 51% uważa, że relacje uczniowie–nauczyciele są dobre. 41% uważa, że można swobodnie wyrażać zdanie. Około 30% w tych pytaniach było niezdecydowanych, reszta odpowiadała na pytania negatywnie.

Dla 41% osób w wieku 10–17 lat to rodzic jest pierwszą (nie mylić z „jedyną”) osobą zaufania w razie problemów, dla 37% – przyjaciele, dla 8% – osoby pracujące w szkole.

Zaufanie do dorosłego

Podjęcie konfrontacji z rówieśnikami, zgłoszenie czegoś trudnego, sprzeciwienie się niebezpiecznej zabawie wymaga nie tylko odwagi, ale też zaufania wobec osoby, do której się idzie po pomoc. Dlatego relacje uczeń–wychowawca są bardzo, bardzo ważne. Zresztą zwróćmy uwagę, że temu jednemu nauczycielowi nadajemy nawet inną nazwę – niezwiązaną z edukacją, ale właśnie z wychowaniem.

Piszę o tym po to, byśmy z szacunkiem odnosili się do tych momentów, w których klasa poświęca czas na integrację, na miły czas spędzony ze sobą, ale i z wychowawcą. To w tych momentach, w rozmowach bez obciążenia szkolnego, we wspólnych dobrych doświadczeniach wykuwają się relacje, które potem mogą być potrzebne w trudnych momentach. Sprawdzeni w małych rzeczach nauczyciele mogą stać się godni zaufania także w dużych.

Kiedyś usłyszałem od grupy uczniów, z którą pracowałem, bo zachowali się nie w porządku wobec jednego nauczyciela, takie zdanie: „Nauczycielowi X byśmy tego nie zrobili! Bo on jest zawsze w porządku wobec nas!”. Ta sama grupa, widząc, że nie jestem tam po to, by ich karać, tylko rozmawiać, po tym, jak załatwiliśmy ową sprawę, z zaciekawieniem pytała mnie, co myślę o mniejszości LGBT. Bo dostali dorosłego, który wydawał się im bezpieczny (choć oczywiście nie mogłem podjąć tematu bez zgody osób odpowiedzialnych za te dzieci), a do tego nie był w żaden sposób ich „przełożonym” na stałe.

Warunkiem relacji z dorosłym jest szacunek

Młodzież oczywiście mocno garnie się do rówieśników, ale zarazem wie, że dorasta, że czeka ją dorosłe życie. Dlatego, jeśli ma okazję, rozmawia z dorosłymi. Bo młodzi ludzie wiedzą, że ich rówieśnicy jeszcze nie mają tego doświadczenia. Warunkiem tej ciekawości jest szacunek. Szacunek, nie uległość czy rezygnacja z zasad. Nastolatki lubią historie „kiedy ja byłem w twoim wieku”, ale pod warunkiem, że nie niosą ze sobą pouczania, jak się powinni zachowywać.

Pracując z rodzicami, którzy mają trudności w rozmowach ze swoimi nastolatkami, najpierw pracujemy nad słuchaniem i wyłączeniem niepotrzebnych ocen. Nie wycofujemy się z zasad domowych, ale włączamy ciekawość zamiast ciągłego korygowania. Często po kilku tygodniach te relacje się zmieniają, a dzieci znowu opowiadają o ważnych rzeczach. Bo po prostu dorosłych potrzebują, a ich rodzice są zdecydowanie jedynymi osobami w ich życiu, które postawią ich potrzeby ponad swoje (nie zapominajmy o równowadze, ale to już inny temat…).

Ekran…

Relacje z młodzieżą są teraz o tyle dużym wyzwaniem, że bardzo często w kieszeni znajduje się łatwy, choć niezwykle niedoskonały substytut relacji społecznych – telefon. Gdybyśmy nie dawali sobie namiastki relacji z ludźmi przez przeglądanie ich social mediów, to może częściej byśmy do siebie dzwonili, spotykali się? Pewnie i dzieci chętniej by do nas przyszły, a my byśmy częściej zapytali: „Co słychać?”.

Dlatego warto korzystać z każdej okazji, w której możemy pokazać, że „łatwiej” nie znaczy „lepiej”. Budować zaufanie, słuchając, rozumiejąc. Puszczając mimo uszu rzeczy, w których może się nie zgadzamy, ale one nie są na tyle istotne, byśmy musieli się zgadzać. Pokazując, że w tych momentach offline ze swoim rodzicem można naprawdę dużo zyskać.

Bycie mądrym przewodnikiem

Dobra relacja z dzieckiem to połączenie zdecydowanej i spokojnej postawy tam, gdzie trzeba zadbać o bezpieczeństwo, oraz szacunku i ciekawości tam, gdzie nie ma konieczności demonstrowania swojej dorosłej mądrości. Co ciekawe, kiedy rozmawiam z nauczycielami o ich ulubionych nauczycielach z dzieciństwa, to bardzo często opowiadają o ludziach konkretnych, wymagających, ale sprawiedliwych i walczących o swoich podopiecznych. Niekoniecznie o tych najśmieszniejszych czy najbardziej naginających zasady.

Bardzo często na wagę złota są także dorośli, którzy mogą towarzyszyć dzieciom, ale nie odpowiadają za ich edukację czy wychowanie – tak jak rodzice czy nauczyciele. Kiedyś taką rolę pełnili duszpasterze, czasami trenerzy sportowi. Na wagę złota jest rozsądna ciocia czy wujek. Teraz często może to być np. psycholog. To są osoby, którym młodzież może zadać pytania bez obawy, że wpłyną one np. na zabronienie jakiegoś działania. Czasami to u nich młodzież sonduje, czy z jakąś rzeczą zgłosić się do dorosłych mających realny wpływ na zatrzymanie trudnych sytuacji.

Autor/ka: Jarek Żyliński

Psycholog wychowawczy. Na różne sposoby opowiada rodzicom o wychowaniu i rozwoju dzieci. Prowadzi warsztaty, pisze blogi, pojawia się w mediach. Jest autorem książki "Granice dzieci i dorosłych".


Mądry rodzic, bo czyta…

Sprawdź, co dobrego wydaliśmy ostatnio w Natuli.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *