Kandydoza jamy ustnej jest częstą infekcją grzybiczą, spowodowaną nadmiernym rozrostem grzyba rodzaju Candida. Może dotknąć osoby w każdym wieku, jednak najczęściej występuje u niemowląt (w formie pleśniawek), osób starszych i dorosłych z osłabionym układem odpornościowym [1]. Sprawdź, po czym poznać to zakażenie oraz dowiedz się, co powoduje grzybicę jamy ustnej.
Jakie są objawy kandydozy jamy ustnej?
Zakażenie drożdżakami błony śluzowej języka, policzków i przedsionka jamy ustnej może występować w trzech głównych formach [2]:
- kandydozy o charakterze ostrym (kandydoza rzekomobłoniasta, ostra grzybica rumieniowa);
- kandydozy o charakterze przewlekłym (np. przewlekła kandydoza rumieniowa, kątowe zapalenie warg);
- przewlekłej kandydozy śluzówkowo-skórnej, w której zmiany oprócz jamy ustnej atakują skórę, paznokcie i błonę śluzową narządów płciowych.
Do głównych objawów grzybicy jamy ustnej zalicza się występowanie białawych, zwykle niebolesnych nalotów, które pojawiają się przede wszystkim na błonie śluzowej policzków i podniebienia. Zmiany te mogą też pojawić się w okolicy kącików ust, na języku, na dziąśle oraz w obrębie gardła [2]. Czasami są delikatne i nawet nieodczuwalne, a innym razem powodują pieczenie, dyskomfort w buzi oraz ból, który utrudnia spożywanie pokarmów [3].
Jakie są główne przyczyny grzybicy jamy ustnej?
Zarówno ostra, jak i przewlekła kandydoza jamy ustnej może być spowodowana różnymi czynnikami. Rozmnażanie się grzyba Candida albicans w organizmie nasila się wraz z osłabieniem układu odpornościowego, szczególnie u osób z przewlekłymi infekcjami, HIV oraz w trakcie leczenia raka, antybiotykami lub sterydami [1, 3].
Kandydoza częściej rozwija się również u osób chorujących przewlekle np. na zaburzenia metaboliczne. Wysoki poziom cukru w ślinie stwarza sprzyjające środowisko dla rozwoju grzybów Candida. Do innych chorób, które mogą stać się przyczyną grzybicy jamy ustnej, zaliczają się zaburzenia hormonalne (np. niedoczynność tarczycy, nadczynność przytarczyc, niedoczynność nadnerczy) oraz niedożywienie i niedobory pokarmowe np. witaminy C, kwasu foliowego i żelaza [3].
Co sprzyja powstawaniu zmian grzybiczych w jamie ustnej?
Grzybica jamy ustnej może rozwinąć się również w czasie ciąży. Częściej narażone na nią są osoby z grupą krwi 0, noworodki i kobiety po 50. roku życia. Czynnikami predysponującymi do wystąpienia objawów kandydozy są także [2, 3]:
- zaburzenia funkcji ślinianek;
- dieta bogata w węglowodany;
- czasowe osłabienia odporności po przebytej infekcji wirusowej lub bakteryjnej.
Ponadto niewłaściwa higiena jamy ustnej może stworzyć środowisko sprzyjające namnażaniu się grzybów. Gromadzenie się płytki nazębnej i resztek jedzenia może sprzyjać infekcjom, podobnie jak noszenie protez zębowych i aparatów ortodontycznych. U noworodków grzybicze zapalenie jamy ustnej może mieć związek z niedostatecznym dbaniem o czystość smoczków [3].
Jak zapobiegać grzybiczym infekcjom jamy ustnej?
Zapobieganie kandydozie w jamie ustnej należy zacząć od wyleczenia istniejących zmian. Zazwyczaj wystarczy leczenie miejscowe w formie preparatów do pędzlowania, płukania jamy ustnej lub tabletek do ssania. W opornych przypadkach trzeba dołączyć leki przeciwgrzybicze podawane ogólnie [1]. W czasie choroby lepiej unikać spożywania produktów o wysokiej zawartości cukru i węglowodanów, które ułatwiają namnażanie się grzyba.
Priorytetem w działaniach zapobiegawczych jest również wyeliminowanie czynników predysponujących do rozwoju grzybicy w jamie ustnej. Przede wszystkim zadbaj o dokładne szczotkowanie zębów co najmniej dwa razy dziennie. Jeśli nosisz protezy zębowe lub inne uzupełnienia dentystyczne, zwróć uwagę nie tylko na ich higienę, ale także o dobre dopasowanie do dziąseł. Istotne jest również leczenie chorób współwystępujących, które sprzyjają zakażeniom grzybiczym, zwłaszcza cukrzycy [1, 2].
Nie zapomnij też przynajmniej raz w roku odwiedzić gabinet stomatologiczny w celu przeprowadzenia regularnych badań kontrolnych i profesjonalnego czyszczenia zębów.
Artykuł na zlecenie marki Chlorchinaldin
Bibliografia:
1. Maciejewska J., Kandydoza błony śluzowej jamy ustnej, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2017, witryna internetowa: https://www.mp.pl/otolaryngologia/artykuly/gardlo_i_krtan/107527,grzybicze-zapalenie-jamy-ustnej (dostęp: 28.10.2025).
2. Szulc M., Grzybicze zapalenie jamy ustnej, Medycyna po Dyplomie, 2020, witryna internetowa: https://podyplomie.pl/medycyna/35398,grzybicze-zapalenie-jamy-ustnej (dostęp: 28.10.2025).
3. Lorkowska-Zawicka B., Grzybicze zapalenie jamy ustnej, Medycyna praktyczna dla lekarzy, 2014, witryna internetowa: https://www.mp.pl/otolaryngologia/artykuly/gardlo_i_krtan/107527,grzybicze-zapalenie-jamy-ustnej (dostęp: 28.10.2025).
