5 filarów samodzielności
| 5 filarów samodzielności

5 filarów samodzielności

Mówi się, że "dzieci wychowujemy nie dla siebie, a dla świata". I choć czasem trudno pogodzić się z myślą, że ukochane maleństwo nie będzie nas potrzebować, to nieunikniona kolej rzeczy. Uczenie samodzielności (a raczej nieprzeszkadzanie w procesie usamodzielniania!) to uczenie życia.

Do samodzielności dążą już… niemowlęta. Zależny we wszystkim od opiekunów maluszek bardzo szybko zaczyna próbować poszerzać granice swojego świata. Z determinacją mierzy się z kolejnymi zadaniami i buduje wiarę we własne możliwości. Tak oczywista sprawa jak obrót z pleców na brzuszek i tak przełomowa jak pierwszy krok to nic innego jak stopniowe uniezależnianie się od rodziców. Maluch rośnie, potrafi zjeść bez pomocy mamy, umyć się, ubrać. Jest coraz sprawniejszy i podejmuje coraz trudniejsze wyzwania. Naszym zadaniem jest go w tych dążeniach wspierać.

Oto filary, na których opiera się samodzielność:

1. Czas

– doskonalenie się wymaga ćwiczeń, a te nie lubią pośpiechu. Maluch może zakładać skarpetki przez kwadrans albo pół godziny zapinać trzy guziki. Każda nowa umiejętność potrzebuje być przećwiczona, rodzicom przyda się więc ocean cierpliwości.

2. Niewyręczanie

– pomagamy tyle, ile trzeba, ale nie więcej. Dziecko prawdopodobnie nie od razu zrobi wszystko perfekcyjnie (ba! nawet dobrze), dorośli z pewnością załatwiliby sprawę szybciej i dokładniej (a do tego mniej nabrudzili!), ale to trening czyni mistrza. Montessoriańska zasada: „pomóż mi to zrobić samodzielnie” sprawdza się tu doskonale.

Przeczytaj: Nie wyręczaj swojego dziecka

3. Prawo do podejmowania decyzji

– dla najmłodszych dzieci w ramach zawężonego wyboru: maluchy mogą wybrać, czy wolą założyć koszulkę czerwoną, czy też zieloną albo czy na śniadanie zjedzą jajko na miękko, czy jajecznicę. Liczenie się ze zdaniem dziecka daje mu poczucie, że jest ważne i ma wpływ na to, co się dzieje z jego życiem.

Reklama, dzięki której rozwijamy redakcję
Jak zrozumieć małe dziecko

To przewodnik dla rodziców dzieci w wieku 0 - 3 lat (i starszych), którzy nie ufają "niezawodnym metodom" i "instrukcjom obsługi", ale pragną nauczyć się rozpoznawać i prawidłowo reagować na prawdziwe potrzeby swojego dziecka.

Zobacz więcej

4. Codzienna uważność

–  skupiajmy się na tym, co dziecko robi dobrze (włożyłeś buty!), a nie na niedociągnięciach (szkoda, że lewy na prawą nogę). Podkreślamy postępy (wcześniej odkładałaś sukienkę na półkę, teraz umiesz już powiesić ją na wieszaku).

Przeczytaj: Uważność na to, co teraz – sposób na spełnione rodzicielstwo

5. Ufność w kompetencje

– zachęcanie do podejmowania prób upewnia dziecko w przekonaniu, że zadanie nie przekracza jego możliwości. Wypowiadane nawet w dobrej wierze komunikaty „to za trudne”, „jesteś za mały”, „uważaj, bo zrobisz sobie krzywdę” zniechęcają do wysiłku.

Zaufanie kompetencjom dziecka oznacza widzenie, że to, co ono robi w określonym czasie i w konkretnej rzeczywistości, to 100% jego umiejętności i możliwości. Dostrzeganie tego oznacza patrzenie na jego dokonania przez pryzmat wieku rozwojowego, posiadanych zasobów, stanów aktualnych i czynników zewnętrznych.

Dzieci chcą pomagać i czuć się częścią rodzinnej wspólnoty

Tylko sami dorośli czasem w nich to zabijają, próbując tę potrzebę ująć w bardziej sformalizowane ramy. Większy sens ma więc docenienie pomocy spontanicznej i kompetencji dzieci niż egzekwowanie wykonywania przez nie codziennych obowiązków. Najważniejsze to pozwolić im próbować.

Przeczytaj: Czy warto dawać dziecku obowiązki domowe?

Oto ściągawka, co potrafi zrobić dziecko w poszczególnych przedziałach wiekowych, jeśli mu oczywiście na to pozwolimy. Niektóre propozycje mogą was zadziwić!

W wieku 2–3 lat:

  • zbiera i odkłada na miejsce zabawki (np. klocki do pudełka, książki na półkę, pluszaki do koszyka),
  • ściera kurz mokrą ściereczką,
  • odkłada brudne ubrania do kosza na pranie,
  • pomaga przełożyć ubrania z pralki do suszarki,
  • wyciera po sobie rozlane picie,
  • pomaga rozpakować zakupy (wyjmuje z toreb i odkłada na miejsce: do lodówki, szafki itd.).

W wieku 4–6 lat:

  • ścieli łóżko,
  • załadowuje i rozładowuje zmywarkę,
  • zmywa naczynia ręcznie,
  • sortuje pranie,
  • łączy w pary skarpetki,
  • karmi domowe zwierzęta
  • robi drobną przekąskę (np. kanapkę, płatki na mleku),
  • nakrywa i sprząta ze stołu,
  • wyrywa chwasty,
  • podlewa kwiaty,
  • zamiata.

W wieku 7–9 lat:

  • rozwiesza i składa pranie,
  • odkurza,
  • wyrzuca śmieci,
  • grabi liście,
  • budzi się rano z pomocą budzika,
  • robi drugie śniadanie do szkoły,
  • zarządza swoim kieszonkowym,
  • sprząta swój pokój,
  • myje podłogę mopem,
  • czyści lustra,
  • sprząta po domowym zwierzątku (np. kocią kuwetę, klatkę chomika).

W wieku 10 lat:

  • obsługuje pralkę i suszarkę,
  • sprząta łazienkę,
  • przygotowuje kompletny posiłek,
  • kosi trawnik,
  • myje samochód.

Foto: flikr.com/horrigans


Agnieszka Radziszowska

Pisze dla rodziców o dzieciach, dla miłośników zwierząt o psach i kotach, a dla wszystkich o miejscach, które warto zobaczyć i rzeczach, które warto zrobić. Mama montessoriańskiej córki, dziennikarka i teatrolog.
Odwiedź stronę autorki/autora:


Przeczytaj więcej:

natuli.pl
8 książek o Porozumieniu bez Przemocy (NVC)

wychowanie
Jak pomóc dziecku regulować emocje?

olini
Zamiast balsamów – naturalne oleje do pielęgnacji niemowląt i wymagającej skóry małych dzieci

POLECAMY
Milk & love – stworzone przez mamę

wychowanie
Jak wspierać motywację wewnętrzną dziecka?

POLECAMY
Szkoła narciarska dla dzieci – czy warto?

odżywianie naturalne
Zdrowa i wzmacniająca odporność dieta zimowa dziecka (przepisy)

olini
Zdrowa zima – jakie produkty warto mieć w swojej spiżarni?

POLECAMY
Skąd czerpać energię zimową porą, czyli co zamiast kawy?

wywiady
Mądre, piękne, CUDowne 9 miesięcy. Rozmowa z Dorotą Mirską – Królikowską

POLECAMY
Rosie & Lou – slow fashion dla dzieci