fbpx
| Czy dzieci są zdolne do manipulacji?

Czy dzieci są zdolne do manipulacji?

Obserwując dzieci powyżej 6 roku życia (nie wypowiadam się teraz o młodszych) dostrzegam, że stosunkowo często uciekają się do manipulacji. Manipulację definiuję w znaczeniu szerokim – jako działania służące wpływaniu na innych w celu osiągnięcia osobistych korzyści. Oznacza to instrumentalne traktowanie innych osób – jako narzędzi ułatwiających realizację własnych celów. Zaprzeczanie tendencji dzieci do manipulacji to jak odmawianie im podmiotowości i traktowanie ich jako nieświadome, bierne istoty.

Oczywiście nie jest to kompetencja naturalna. Niemowlęta nie manipulują. Dzieci uczą się tego w procesie socjalizacji. Od dorosłych. Przez obserwowanie, podpatrywanie. Mamy tu do czynienia z modelowaniem czyli ze skupieniem uwagi na takim zachowaniu osoby dorosłej (rodzica), które wydaje się umożliwiać osiągnięcie pożądanych celów, a następnie zapamiętaniu go oraz zastosowaniu we własnym działaniu. Co charakterystyczne, inteligentne dzieci radzą sobie z manipulacją dużo sprawniej. Łatwiej przychodzi im opanowanie społecznych umiejętności potrzebnych do jej skonstruowania. Nauczenie się manipulowania to zresztą kamień milowy ich rozwoju. Manipulacja (podobnie jak kłamanie) wymaga bowiem dużej ekwilibrystyki słownej, większego kombinowania, wyższych kompetencji społecznych (prawda wymaga po prostu mówienia). Manipulacja wydaje się się dzieciom narzędziem zwiększającym poczucie kontroli nad światem. Za jej pomocą próbują zapewnić sobie bezpieczeństwo. Manipulują częściej jeśli wiedzą, że otworzy im to drogę do nagrody lub pomoże uniknąć kary.

Podobnie jak inne rodzaje komunikatów, manipulacja służy wyrażaniu potrzeb. Jest strategią niedoskonałą, ale czasem skuteczną. Działa jednak na krótko i nie buduje zaufania. Warto ją umiejętnie rozbrajać (z ogromnym szacunkiem dla dziecka) i pokazywać, że więcej można osiągnąć otwartą komunikacją.

Jeśli będziesz chciał złapać swoje dziecko na manipulacji, by je ukarać, otrzymasz w zamian, to… czego oczekujesz – manipulację. Z czasem jeszcze bardziej wyrafinowaną. Nie tędy droga! Najbardziej skuteczne jest pokazanie dziecku, że jest akceptowane. Dzieci będą manipulować dużo rzadziej, kiedy po prostu potraktujemy je poważnie, kiedy damy im akceptację i przyzwolenie na bycie sobą. W przyjaznym otoczeniu dziecko nie ma potrzeby stosowania manipulacji, i właśnie dlatego tak istotnym wydaje się stworzenie przestrzeni w relacji z dziećmi, gdzie można się otwarcie i jasno komunikować, bez stosowania sztuczek i wybiegów.


Tomasz Tokarz

- nauczyciel, wykładowca, trener, coach, mediator. Nauczyciel w alternatywnych szkołach. Autor strony: www.innowacyjnaedukacja.blogspot.com
Odwiedź stronę autorki/autora: https://innowacyjnaedukacja.blogspot.com


Przeczytaj więcej:

natuli.pl
Uważność – najlepsze książki dla dzieci i dorosłych

OKULARY
Naprawdę przeciwsłoneczne okulary dla dzieci

niemowlę
Jak nauczyć dziecko samodzielnego zasypiania? Cz. 1

edukacja alternatywna
Znajomość języków to kluczowa kompetencja przyszłości

olini
Jak wybrać tłuszcz do smażenia?

edukacja alternatywna
Dlaczego leśna edukacja może uratować świat?

wychowanie
Jak pomóc dziecku regulować emocje?

zdrowie
7 powodów, dla których warto pozwolić dziecku się pobrudzić

wychowanie
5 rzeczy, które pomagają dzieciom w efektywnym wypoczynku

wywiady
MamaGathering 2019 – przestrzeń stworzona przez kobiety dla kobiet

wychowanie
17 pomysłów na zabawy podczas podróży

zdrowie
Czy w naszej strefie klimatycznej musimy chronić oczy dziecka przed słońcem? Rozmowa z okulistką Anną Klonowską