| Motywacja wewnętrzna – tego powinna “uczyć” współczesna szkoła

Motywacja wewnętrzna – tego powinna “uczyć” współczesna szkoła

Jak motywujemy dziś uczniów w szkole? Zazwyczaj dobrym stopniem, oceną, punktami z zachowania. Cały szkolny system motywacyjny opiera się na budowaniu w dzieciach i młodzieży motywacji zewnętrznej, która działa na zasadzie: “wykonam to zadanie, jeśli dasz mi cukierka”.

W budowaniu motywacji wewnętrznej, poza odejściem od oceniania (które zaburza jej funkcjonowanie), ważna jest również umiejętność budowania relacji. Wydaje się, że to jedno z najcenniejszych odkryć neurodydaktyki może pomóc zmienić współczesną szkołę w przestrzeń przyjazną rozwojowi, wspierającą kompetencje niezbędne z perspektywy człowieka żyjącego w XXI wieku.

„Podstawowym źródłem wewnętrznej motywacji człowieka jest neurobiologicznie zakorzeniona potrzeba miłości i pragnienie bycia zauważonym i docenionym przez innych” – o motywacji i konsekwencjach jej braku w szkole podczas konferencji „Od kultury nauczania do kultury uczenia się” mówił znany niemiecki neurobiolog, lekarz, profesor Joachim Bauer.

Motywacja ukryta w mózgu

Niedawno ukazała się praca sensacyjna z punktu widzenia pedagogiki, mówiąca o systemie motywacji w mózgu. Grupa robocza złożona z naukowców z Harwardu odkryła, że jeśli ludzie mają możliwość pokazywania swojego zdania, wtedy aktywują się systemy motywacji. Jeśli dzieci mogą wypowiadać swoje zdanie, mówić o swoich uczuciach – dochodzi do aktywacji systemu motywacyjnego. Ten system aktywuje się również wtedy, gdy dzieci mogą mówić o uczuciach innych, choć w mniejszym stopniu – powiedział podczas konferencji Bauer.

W dolnej części mózgu znajdują się sieci mówiące o tym, jak dana osoba widzi sama siebie i siebie przeżywa. Sieć ta uaktywnia się, gdy nauczyciel prosi ucznia o wypowiedzenie swojego zdania. Jak przekonuje Bauer, dzieci potrzebują akceptacji, ale poza nią w szkołach ważny jest również ruch i muzyka – wszystkie one wpływają na uaktywnianie procesów motywacyjnych. Jeśli tego nie ma, zamiast motywacji, w mózgu aktywne zaczynają być systemy stresu.

Reklama, dzięki której rozwijamy redakcję
Jak wspierać rozwój dziecka w wieku 6-13 lat?

Książka o świadomym podejściu do edukacji szkolnej. Dowiesz się z niej: jak pomóc dziecku w nauce?, czy warto inwestować w zajęcia pozalekcyjne?, w jaki sposób pogodzić obowiązki szkolne i życie rodzinne? jak wspierać rozwój dziecka?

Zobacz więcej

Dziecięce lęki najczęściej dotyczą właśnie tego, że nie będą akceptowane, a jeśli taki stan jest długotrwały, może prowadzić do depresji, agresji, zaburzeń zachowania. Natomiast jeśli człowiek ma trwały brak dobrych doświadczeń wychowawczych, uaktywnia się u niego system bólu – wyjaśnił Bauer dodając, że nie ma motywacji bez zbudowania z dzieckiem wystarczającej relacji.

Relacja kontra represja

W starej pedagogice represyjnie wpływaliśmy na dzieci, ale prawdziwa edukacja na tym nie polega. Relacja między nauczycielem a uczniem musi się żywić respektem, serdecznością i zaufaniem. To oczywiste, że życie w społeczeństwie wymaga przestrzegania reguł i zachowania określonej dyscypliny. Ale do zbudowania społeczeństwa opartego na wartościach humanistycznych sama dyscyplina nie wystarczy. Z jej pomocą możemy jedynie skonstruować system oparty na dyktaturze. Poza tym wymaganie od dzieci dyscypliny, bez zapewnienia im należytego wsparcia i odpowiednich doświadczeń w rozwijaniu kompetencji społecznych, nie będzie skuteczne. Bo zanim świadomie będziemy w stanie podporządkować się dyscyplinie, musimy wcześniej zebrać odpowiednio wiele doświadczeń, dzięki którym zrozumiemy tę konieczność – komentował ekspert.

Przekazanie społecznych reguł dzieciom możliwe jest dzięki wspólnemu ich praktykowaniu. Problem, z jakim współczesny świat musi się zmierzyć, polega nie na braku dyscypliny, ale na tym, że wiele dzieci nie ma szans przyswoić sobie tych reguł w realnym życiu, z bliskimi sobie ludźmi.

Dzieci i młodzież neurobiologicznie nastawione są na budowanie więzi. Szkoła powinna być miejscem, w którym uczeń ma szansę rozwinąć wewnętrzną motywację, zbudować wiarę we własne możliwości, zdobyć solidną wiedzę, kompetencje społeczne i emocjonalne. Wyodrębnianie któregokolwiek z tych elementów, a więc np. wiedzy, połączone z brakiem koncentrowania się na pozostałych – nie przygotuje uczniów do życia poza szkolnymi murami, a przecież to jeden z ważniejszych celów współczesnej szkoły – podsumował Bauer.


Justyna Urbaniak

Piszę zawodowo, prywatnie jestem matką i kurą domową. Z wykształcenia - nauczycielką polonistką, z przekonania - antypedagogiem. Aktualnie, oprócz pisania, dokształcam się w zakresie edukacji alternatywnej, Porozumienia Bez Przemocy, gotowania. Ostatnio również bloguję: http://justynaurbaniak.natemat.pl/.
Odwiedź stronę autorki/autora: http://justynaurbaniak.natemat.pl/


Czytaj na dziecisawazne.pl

zdrowie
13 najczęstszych błędów w żywieniu dzieci (i jak ich unikać)

wychowanie
Dlaczego dzieci potrzebują edukacji seksualnej? (według WHO)

wychowanie
Zajęcia dodatkowe – realne potrzeby a wyścig szczurów? Cz. 2

POLECAMY
Camp Mazury! – wakacje bez tabletu w najbardziej zielonym rejonie Polski

wychowanie
Zajęcia dodatkowe – realne potrzeby a wyścig szczurów? Cz. 1

edukacja alternatywna
Jak skutecznie nauczyć się języka obcego? Jedynie we współpracy ze swoim mózgiem!

wychowanie
Dlaczego dzieci dotykają miejsc intymnych i pokazują je innym?

wychowanie
Co to znaczy akceptować dziecko?

POLECAMY
Dlaczego warto chodzić z dzieckiem na basen?

rodzina
Matko! Bądź dla siebie dobra