Przejdź do treści
Natuli – dzieci są ważneNatuli – dzieci są ważne
  • Spis treści
    • Ciąża i narodziny
      • Ciąża
      • Karmienie piersią
      • Poród naturalny i CC
      • Intuicja i wsparcie
      • Połóg
    • Niemowlę
      • Pielęgnacja dziecka
      • Problemy niemowląt
      • Budowanie więzi
      • Rozszerzanie diety i BLW
      • Sen dziecka
      • High need baby
      • Noszenie i chustonoszenie
    • Dziecko
      • Więź i relacja z dzieckiem
      • Relacje rodzinne
      • Trudne emocje
      • Komunikacja z dzieckiem
      • Kontakt z naturą
      • Dziecko i kultura
    • Rozwój dziecka
      • Rozwój emocjonalny
      • Rozwój intelektualny
      • Rozwój seksualny
      • Rozwój przez zabawę
      • Rozwój mowy
      • Rozwój ruchowy
      • Rozwój społeczny
      • Rozwój duchowy
    • Rodzicielstwo
      • Rodzicielstwo Bliskości
      • Macierzyństwo i ojcostwo
      • Porozumienie bez przemocy (NVC)
      • Naturalne rodzicielstwo/ Slow Parenting
      • Świadomość ekologiczna
    • Edukacja
      • Kryzys szkoły
      • Edukacja alternatywna
      • Naturalne procesy uczenia się
      • Nauka języków i wielojęzyczność
    • Zdrowie
      • Medycyna naturalna
      • Dieta naturalna
      • Pielęgnacja naturalna
    • Książki
      • Książki dla dzieci
      • Książki dla rodziców
  • Podcasty
  • Webinary
  • O nas
  • Książki Natuli
  • Spis treści
    • Ciąża i narodziny
      • Ciąża
      • Karmienie piersią
      • Poród naturalny i CC
      • Intuicja i wsparcie
      • Połóg
    • Niemowlę
      • Pielęgnacja dziecka
      • Problemy niemowląt
      • Budowanie więzi
      • Rozszerzanie diety i BLW
      • Sen dziecka
      • High need baby
      • Noszenie i chustonoszenie
    • Dziecko
      • Więź i relacja z dzieckiem
      • Relacje rodzinne
      • Trudne emocje
      • Komunikacja z dzieckiem
      • Kontakt z naturą
      • Dziecko i kultura
    • Rozwój dziecka
      • Rozwój emocjonalny
      • Rozwój intelektualny
      • Rozwój seksualny
      • Rozwój przez zabawę
      • Rozwój mowy
      • Rozwój ruchowy
      • Rozwój społeczny
      • Rozwój duchowy
    • Rodzicielstwo
      • Rodzicielstwo Bliskości
      • Macierzyństwo i ojcostwo
      • Porozumienie bez przemocy (NVC)
      • Naturalne rodzicielstwo/ Slow Parenting
      • Świadomość ekologiczna
    • Edukacja
      • Kryzys szkoły
      • Edukacja alternatywna
      • Naturalne procesy uczenia się
      • Nauka języków i wielojęzyczność
    • Zdrowie
      • Medycyna naturalna
      • Dieta naturalna
      • Pielęgnacja naturalna
    • Książki
      • Książki dla dzieci
      • Książki dla rodziców
  • Podcasty
  • Webinary
  • O nas
  • Książki Natuli

Wychowanie

Niezwykle ważne są dla nas idee, na kanwie których zbudowaliśmy cały serwis – to rodzicielstwo bliskości i Porozumienie bez Przemocy. Tu dowiesz się, na czym one polegają, w jaki sposób pomagają być w kontakcie z dzieckiem i samym sobą i dlaczego polecamy je wszystkim tym, którzy potrzebują jakościowej zmiany w rodzinnym (i nie tylko!) życiu.

Trzeba sobie zdać sprawę z tego, że śmierć i żałoba są naturalną częścią życia, a dziecko prędzej czy później samo doświadczy straty.

Jak rozmawiać z dziećmi o śmierci, jak wspierać je i być przy nich w sytuacji śmierci kogoś bliskiego?

Na początku ważne jest, aby pamiętać o tym, że dzieci też przeżywają żałobę i mają do tego pełne prawo. Wciąż bowiem dość powszechne jest przekonanie o tym, że dzieci, szczególnie te mniejsze, są za małe, aby przeżywać stratę bliskiej osoby, za małe, by coś zrozumieć, że ta sprawa ich nie dotyczy. Bywa też tak, że dorośli, pogrążeni w swojej żałobie, zapominają lub nie zauważają odczuć dziecka i nie dostaje ono, tak potrzebnego w tym czasie, wsparcia.

Żałoba dzieci różni się od żałoby dorosłych i często przebiega inaczej niż dorośli by tego oczekiwali. Reakcje dzieci na stratę mogą być bardzo różne i oprócz tych, które typowo łączymy z żałobą – takich jak płacz, smutek, tęsknota, poczucie osamotnienia – mogą pojawić się te mniej oczywiste, takie jak złość na zmarłego czy przekonanie dziecka o tym, że bliski zmarł z jego winy.

Często pojawia się lęk o to, czy inni bliscy też umrą, kto się mną będzie zajmował. Niektóre dzieci stają się apatyczne, ospałe, wycofują się z kontaktów z rówieśnikami, czują się inne, gorsze, bezwartościowe. Bywa, że żałoba manifestuje się u nich w zaburzeniach zachowania, takich jak agresja, drażliwość czy zachowania buntownicze. Może przejawiać się też w postaci objawów fizycznych, takich jak bóle brzucha, głowy, ogólny spadek odporności, zaburzenia snu czy apetytu.

Są też dzieci, które negują stratę i swoje cierpienie lub sprawiają wrażenie, jakby śmierć bliskiego ich nie dotknęła. Czasem próbują być „dzielne”, nie chcąc sprawiać dodatkowych kłopotów dorosłym. Bywa też tak, że po prostu nie wiedzą, jak zareagować, bo nie rozumieją sytuacji, reakcji otoczenia i własnych odczuć, często też nie wiedzą, jak rozmawiać o tym, co się stało.

Uwaga! Reklama do czytania

Książka dla dzieci o śmierci

Przepiękna, wzruszająca do łez książka o odchodzeniu kogoś bliskiego oczami dziecka.

Zobacz na natuli.pl

To, w jaki sposób dane dziecko będzie przeżywało stratę, mocno zależy od tego, w jakim jest wieku i w jaki sposób rozumie to, czym jest śmierć

Maluchy do 2 roku życia dostrzegają zmianę w swoim otoczeniu, doznają poczucia braku. Reagują też w odpowiedzi na reakcje osób z ich otoczenia. Może się u nich pojawić większe napięcie emocjonalne, płaczliwość, zwiększona potrzeba bycia blisko rodzica czy opiekuna.

Dzieci do 4 roku życia znają już pojęcie śmierci, jednak ich zdolność rozumienia tego, czym jest śmierć i jakie są jej skutki, jest ograniczona. Nie mają jeszcze poczucia nieodwracalności śmierci, jest ona dla nich rozstaniem, jednak nie na zawsze. U dzieci w tym wieku często pojawia się tęsknota za zmarłym i oczekiwanie na jego powrót, a stąd pytania o to, kiedy zmarły wróci i gdzie jest.

Starsze dzieci, między 5 a 8 rokiem życia, zaczynają rozumieć, że śmierć jest zjawiskiem nieodwracalnym, jednak często uważają, że dotyczy ona osób starszych lub chorych. Wykazują też zainteresowanie tym, co dzieje się z ciałem człowieka po śmierci, i mogą zadawać bardzo konkretne pytania w tej kwestii.

Dzieci powyżej 9 roku życia dobrze wiedzą już, że śmierć jest nieodwracalna i dotyczy wszystkich istot. Uświadamiają sobie, że one też mogą umrzeć.

U nastolatków rozwija się myślenie abstrakcyjne i w związku z tym są w stanie tworzyć własne teorie na temat śmierci, stawiać pytania o jej sens czy kwestionować obowiązujące społecznie przekonania. Życie codzienne nastolatków jest mocno osadzone w teraźniejszości, w związku z czym mogą mieć tendencję do bagatelizowania własnej śmiertelności.

Zobacz: najpiękniejsze książki dla dzieci o śmierci, przemijaniu.

Reakcja dziecka w obliczu straty bliskiej osoby zależy też od tego, kim był dla niego zmarły

Śmierć osoby z najbliższego otoczenia – jak rodzic, rodzeństwo, przyjaciel czy dziadkowie – często sprawia, że traci ono poczucie bezpieczeństwa. Oprócz utraty bliskiej i ważnej relacji emocjonalnej zmienia się też jego sytuacja życiowa, codzienne zwyczaje i ramy, w których do tej pory funkcjonowało i które dobrze znało.
Dlatego tak ważne jest, aby dziecko zostało zauważone w swojej żałobie i otrzymało w tym czasie potrzebne wsparcie.

Jak zrozumieć małe dziecko

Poradnik pomagający w codziennej opiece nad Twoim dzieckiem

Zobacz na natuli.pl

Jak wspierać dziecko w sytuacji straty bliskiej osoby?

Ważne jest, aby przy dziecku być, poświęcać mu czas i uwagę i pozwolić mu reagować tak, jak ono tego potrzebuje. Dać mu prawo do okazywania różnych emocji i do zadawania pytań.

Dobrze jest podążać za dzieckiem – w swoich pytaniach i poruszanych tematach dziecko daje nam znak, na ile jest gotowe do rozmowy o stracie bliskiego. Warto reagować na takie sygnały i odpowiadać szczerze na zadawane pytania, aby nie czynić ze śmierci tematu tabu. Jeśli nie znamy odpowiedzi na jakieś pytanie, najlepiej jest się do tego po prostu przyznać. Nie należy też okłamywać dziecka, mówiąc na przykład, że „babcia wyjechała”. Istotne jest to, aby nie naciskać na dziecko, nie nakłaniać go do rozmowy o śmierci, jeśli nie jest na to gotowe. Sposób rozmowy i dobór słów powinniśmy dostosować do jego wieku i możliwości rozumienia sytuacji.

W towarzyszeniu dziecku w żałobie bardzo ważny jest szacunek dla jego sposobu przeżywania tego czasu – nie należy go ośmieszać, podważać czy umniejszać, nawet jeśli jest dla nas niezrozumiały. Powinniśmy też powstrzymać się od dawania dobrych rad typu: „Nie płacz, bo to nie pomoże”.

Warto natomiast pytać dziecko, również to mniejsze, czego od nas potrzebuje, jakiego wsparcia by chciało – czasem ważniejsza od rozmowy jest obecność, możliwość przytulenia się, wspólnego pomilczenia. Dla młodszych dzieci najlepszym wsparciem może okazać się wspólna zabawa czy spacer. Dobrze jest też poszukać pomocy w otoczeniu – wśród bliskich, przyjaciół czy w szkole.

Towarzyszenie dziecku po stracie bliskiej osoby może nie być łatwe, zwłaszcza jeśli strata dotyczy również nas samych i sami doświadczamy żałoby. Dlatego niezmiernie ważne jest, aby nie zapominać o sobie i być na siebie uważnym. W razie trudności, gdy czujemy, że sytuacja nas przerasta, warto poszukać wsparcia dla siebie – w otoczeniu lub u specjalisty.

Uwaga! Reklama do czytania

Granice dzieci i dorosłych

Prosta w zastosowaniu koncepcja granic osobistych pomaga porozumiewać się i współpracować z dzieckiem, unikać nieporozumień i codziennych dramatów.

Odwiedź księgarnię Natuli.pl
O dziecięcym rozumieniu śmierci
Martyna Zagórska | 1 października, 2021

Dziecko i śmierć bliskiej osoby

Angelika Szelągowska-Mironiuk | 30 września, 2021

Kult dziecięcych bohaterów niepokoi, bo wojna nie jest dla dzieci

Monika Koziatek | 28 września, 2021

Pytajmy zamiast wyrokować. W wychowaniu warto sięgać „pod lustro wody”

Angelika Szelągowska-Mironiuk | 23 września, 2021

Nie mówmy „Te dni”. Jak rozmawiać z dziewczynami o ciele i dojrzewaniu?

Angelika Szelągowska-Mironiuk | 23 września, 2021

„A o nas to rodzice się nie bali, jak pływaliśmy w rzece!”. Nadmiernie kontrolujący rodzice?

Angelika Szelągowska-Mironiuk | 22 września, 2021

„Wywłoka, której w głowie tylko chłopaczyska!” Slut shaming w wychowaniu dziewcząt może niszczyć ich seksualność

Angelika Szelągowska-Mironiuk | 22 września, 2021

Chłopcy mogą płakać i czuć smutek

Marta Szperlich-Kosmala | 20 września, 2021

Czy oceny są ważne? To od nas zależy, jaki będą mieć wpływ na dzieci

Tosia WdŻ dla zaawansowanych | 17 września, 2021

Dziewięć mitów o edukacji seksualnej, które warto rozwiać

Marta Szperlich-Kosmala | 14 września, 2021

Rodzic wobec trudnych emocji dziecka

Angelika Szelągowska-Mironiuk | 24 sierpnia, 2021

„Może usłyszysz, że jesteś słaba, ale to nie będzie o tobie”. Jak przygotować córki na zderzenie z patriarchatem?

Joanna Rembowska | 22 sierpnia, 2021

Rodzina zero waste

Kasia Kalinowska | 12 sierpnia, 2021

Adaptacja do przedszkola – jak rodzic może się do niej przygotować?

Marta Szperlich-Kosmala | 11 sierpnia, 2021

Wakacje z rodziną. Przetrwać z dziećmi i nie zwariować, a nawet odpocząć – czy to możliwe?

Monika Iskierka-Mreńca | 7 sierpnia, 2021

Jak rozmawiać z dziećmi? Słuchajmy tak, aby je usłyszeć

Małgorzata Kozicka | 24 lipca, 2021

Rodzicielstwo bliskości w żłobku i przedszkolu? Zielona Wieża potwierdza, że to jest możliwe!

NATULI dzieci są ważne | 12 czerwca, 2021

Tata jest ważny! Męski świat

Ewa Krogulska | 29 maja, 2021

5 zdań, które dla dziecka mogą znaczyć coś innego niż dla nas

Natalia Fedan | 21 maja, 2021

20 lat bliskościowego macierzyństwa… Czego żałuję, a czego nie żałuję?

Sandra Habrych | 17 maja, 2021

Zaginięcie dziecka – jak zapobiec tragedii?


Stronicowanie wpisów

← Nowsze wpisy 1 … 3 4 5 … 31 Starsze wpisy →
  • O nas
  • Reklama
  • Kontakt
Natuli – dzieci są ważne
Magazyn świadomych rodziców
Zarządzaj zgodą
Aby zapewnić jak najlepsze wrażenia, korzystamy z technologii, takich jak pliki cookie, do przechowywania i/lub uzyskiwania dostępu do informacji o urządzeniu. Zgoda na te technologie pozwoli nam przetwarzać dane, takie jak zachowanie podczas przeglądania lub unikalne identyfikatory na tej stronie. Brak wyrażenia zgody lub wycofanie zgody może niekorzystnie wpłynąć na niektóre cechy i funkcje.
Funkcjonalne Zawsze aktywne
Przechowywanie lub dostęp do danych technicznych jest ściśle konieczny do uzasadnionego celu umożliwienia korzystania z konkretnej usługi wyraźnie żądanej przez subskrybenta lub użytkownika, lub wyłącznie w celu przeprowadzenia transmisji komunikatu przez sieć łączności elektronicznej.
Preferencje
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest niezbędny do uzasadnionego celu przechowywania preferencji, o które nie prosi subskrybent lub użytkownik.
Statystyka
Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do celów statystycznych. Przechowywanie techniczne lub dostęp, który jest używany wyłącznie do anonimowych celów statystycznych. Bez wezwania do sądu, dobrowolnego podporządkowania się dostawcy usług internetowych lub dodatkowych zapisów od strony trzeciej, informacje przechowywane lub pobierane wyłącznie w tym celu zwykle nie mogą być wykorzystywane do identyfikacji użytkownika.
Marketing
Przechowywanie lub dostęp techniczny jest wymagany do tworzenia profili użytkowników w celu wysyłania reklam lub śledzenia użytkownika na stronie internetowej lub na kilku stronach internetowych w podobnych celach marketingowych.
Zarządzaj opcjami Zarządzaj serwisami Zarządzaj {vendor_count} dostawcami Przeczytaj więcej o tych celach
Zobacz preferencje
{title} {title} {title}